CENNETTE EKMEK VAR MI ANNE?

Aydın MERTAYAK

16-11-2026 16:38

Bir çocuğun açlığı, bir dünyanın utancı…

Gazze’de

Beş yaşındaki bir çocuk annesine sormuş:

“Anne, cennette ekmek var mı?”

Annesi, “Var yavrum.” demiş.

Çocuk bir an susmuş. Sonra insanlığın asırlardır biriktirdiği bütün sözleri hükümsüz bırakan o cümleyi kurmuş:

“Öyleyse ölelim, karnımız doyar.”

Bazen bir cümle, koca bir kitabın anlatamadığını anlatır. Bazen küçücük bir çocuğun sorusu, büyüklerin kurduğu bütün medeniyet tasavvurunu yerle bir eder. İşte bu söz de öyle…

Beş yaşındaki bir çocuğun zihninde ölüm, açlıktan kurtuluşun bir yolu olarak beliriyorsa orada yalnızca yoksulluktan değil, insanlığın varoluşundan söz etmek gerekir.

Biz buna dünya diyoruz.

Gökdelenler yükseliyor, şehirler büyüyor, servetler çoğalıyor, teknoloji insanın hayal sınırlarını zorluyor. İnsan, gökyüzüne ulaşmak için kuleler dikiyor; fakat yanı başındaki çocuğun sofrasına bir lokma ekmek koyamıyorsa bütün bu yükselişlerin anlamı nedir?

Medeniyet dediğimiz şey, insanın göğe ne kadar yaklaştığıyla değil, yerdekine ne kadar eğilebildiğiyle ölçülmelidir.

Düşünün… Bir çocuk, henüz hayatın anlamını kavrayacak yaşta değilken ölümün anlamını sorguluyor. Oysa onun dünyasında ölüm değil, oyun olmalıydı. Korku değil, masal; açlık değil, anne eliyle uzatılmış sıcak bir ekmek bulunmalıydı.

Bir çocuğun cenneti, ölümden sonra ulaşacağı bir nimet değil; hayattayken içinde güvenle yaşayabildiği bir dünya olmalıydı.

İnsan, ekmeği fırında aramalıydı; cennette değil.

Ne hazindir ki yeryüzünde bulamadığı lokmayı gökyüzünde arayan bir çocuğun sorusu, yalnızca annesine değil, bütün insanlığa yöneltilmiş bir muhasebedir.

Bir dilim ekmek…

Kimi sofralarda sıradan bir nimet, kimi sofralarda ulaşılması güç bir hayal. Bir yerde ekmek bayatlar, çöpe atılır; başka bir yerde bir çocuk, açlığını bastıracak bir lokmanın hayaliyle uykuya dalar.

Aynı gökyüzünün altında iki ayrı dünya; aynı insanlığın içinde iki ayrı kader…

Bir tarafta sınırsız tüketimin hüküm sürdüğü sofralar, diğer tarafta yokluğun sessizliğine mahkûm edilmiş hayatlar. Bir tarafta nimetin kıymetini unutturan bolluk, diğer tarafta bir lokmanın kıymetini insana hayatı sorgulatacak kadar büyüten mahrumiyet…

Burada mesele yalnızca ekmeğin paylaşılmaması değildir. Mesele, insanın sahip olduğu nimet karşısında taşıdığı sorumluluğu unutmasıdır.

Çünkü nimet, yalnızca sahip olunan bir zenginlik değil, aynı zamanda taşınması gereken bir emanettir.

Bütün bunlar yaşanırken dünya hâlâ büyüme rakamlarını konuşuyor, binaların yüksekliğini, sofraların zenginliğini, şehirlerin ihtişamını anlatıyor. Oysa bir medeniyetin büyüklüğü, gökdelenlerinin yüksekliğiyle değil, en küçük evladının başını ne kadar dik tutabildiğiyle ölçülür.

Bir ülkenin gerçek kalkınması, çocuklarının kaç kelime öğrendiği kadar, kaç gece aç uyumadığıyla da ilgilidir.

Çünkü açlık, yalnızca mideyi boş bırakmaz; zihni yorar, dikkati dağıtır, öğrenme isteğini zayıflatır. Çocuğun hayallerini daraltır, geleceğe dair umutlarını gölgeler. Okul sıralarında oturan her çocuğun eşit şartlarda öğrenebilmesi için önce insan onuruna yaraşır yaşam koşullarına sahip olması gerekir.

Bir çocuğa eğitim vermek, yalnızca ona harfleri ve rakamları öğretmek değildir. Aynı zamanda hayata tutunabileceği bir zemin hazırlamaktır.

İşte asıl mesele burada başlar: Hiçbir çocuk, yaşamakla karnını doyurmak arasında bir tercih yapmak zorunda kalmamalıdır.

Elbette bu sözün bize ulaştığı hikâyenin bütün ayrıntılarını bilmeden tek bir cümleden bir hayatın tamamına hüküm veremeyiz. Ancak taşıdığı hakikat üzerinde düşünmek için hikâyenin bütün ayrıntılarını bilmeye de ihtiyaç yoktur.

Dünyanın herhangi bir yerinde bir çocuk aç yatıyorsa insanlığın huzurundan söz etmek güçtür.

Devletin görevi sosyal adaleti sağlamak, kurumların görevi ihtiyaç sahibine ulaşmak, toplumun görevi dayanışmayı yaşatmak, bireyin görevi ise vicdanını diri tutmaktır. Bunlar birbirinin alternatifi değil, aynı insanlık sorumluluğunun farklı yüzleridir.

Yardım, yalnızca bir lokma ekmek uzatmak değildir. İnsana onurunu koruyarak yaşama imkânı sunmaktır. Bir çocuğun yarın da karnının doyacağını bilmesini sağlamaktır. Annesinin geceyi çaresizlik içinde değil, huzurla geçirebilmesine vesile olmaktır.

Zira merhamet, uzaktan duyulan bir acıma hissi değil, yakından üstlenilen bir sorumluluktur.

İnsanın insana borcu bazen bir servet, bazen bir hayat, bazen de yalnızca bir somun ekmektir.

Fakat bütün bunların ötesinde, insanın kendisine sorması gereken daha büyük bir soru vardır:

Biz nasıl bir dünya kurduk ki bir çocuk, cenneti yaşadığı hayattan daha doyurucu buluyor?

Bu soru, yalnızca ekonomik düzeni değil, ahlaki düzeni de sorgulatmalıdır. Çünkü bir toplumun gerçek yoksulluğu, yalnızca cebindeki paranın azlığı değil, başkasının mahrumiyetine karşı duyarsızlaşmasıdır.

Dünya, çocuklara bırakılmış bir emanettir. Bu emaneti korumak, onların geleceğine dair güzel cümleler kurmaktan ibaret değildir. Bugünlerini yaşanabilir kılmak, haklarını korumak ve hiçbir çocuğu çaresizliğin karanlığına terk etmemektir.

Şimdi yeniden o beş yaşındaki çocuğun sorusuna dönelim:

“Cennette ekmek var mı anne?”

Belki de bu sorunun asıl muhatabı anne değil, bütün insanlıktır.

Çocuğun annesi, cennette ekmek olduğunu söylemiş. Peki, yeryüzünü çocukların aç kalmayacağı bir cennete dönüştürmek bizim sorumluluğumuz değil mi?

Biz ahiretin nimetlerini anlatırken yeryüzündeki emanetlerimizi ihmal ediyorsak hangi medeniyet iddiasından söz edebiliriz?

Hiçbir çocuk, bir lokma ekmeğe ulaşmak için ölümü bir kurtuluş olarak görmemelidir. Hiçbir anne, evladının açlığını dindiremediği için çaresizliğe mahkûm edilmemelidir.

Ve bir gün hiçbir çocuk, cenneti bir lokma ekmek kadar uzak sanmasın diye…

Önce dünyayı insanlaştırmalıyız.

Önce sofraları değil, vicdanları büyütmeliyiz.

Önce bizim insanlığımız doymalıdır.

Çünkü bir çocuğun açlığı, yalnızca bir evin yoksulluğu değil, bütün insanlığın vicdanında açılmış bir yaradır.

DİĞER YAZILARI OTO GARAJLARIMIZ DOLUYOR, BEŞİKLERİMİZ NEDEN BOŞALIYOR? 01-01-1970 03:00 Çocuğa “Yapamazsın” Demek, Geleceğine Çizgi Çekmektir 01-01-1970 03:00 Mağaranın Ağzında Et Varken 01-01-1970 03:00 Kalkandere’de Eğitimin Gönül Mayası 01-01-1970 03:00 Boynundaki Çıngırağın Sesini Duyuyor musun, Ey İnsan?/"İnsan bazen zincirleriyle değil, onları fark etmeyişiyle esir olur." 01-01-1970 03:00 Boynundaki Çıngırağın Sesini Duyuyor musun, Ey İnsan? 01-01-1970 03:00 Çocuklarımız Reklam Malzemesi Değildir 01-01-1970 03:00 Rizeliyi Anlamak: Coğrafya ve Farklı Düşünmenin Gücü 01-01-1970 03:00 Akıntıya Karşı Yüzmeyi Öğreten Balık 01-01-1970 03:00 Aslanın Kuyruğu ile Oynanmaz 01-01-1970 03:00 Çocuğu Değil, Aynayı Eğitmek 01-01-1970 03:00 Bir Anlaşmadan Bir Ekrana: Bağımlılığın İnce Yolculuğu 01-01-1970 03:00 Tel ile Nefes Arasında: Yoklukta Doğan Aşk 01-01-1970 03:00 İnsan: Ölümü Bilerek Yaşayan Tek Yolcu 01-01-1970 03:00 İnsan: Ölümü Bilerek Yaşayan Tek Yolcu 01-01-1970 03:00 Ramazan: Yılda Bir Gelen Vicdan Bakımı 01-01-1970 03:00 Yağmurda Süpürülen Düşünce 01-01-1970 03:00 “Bu Kadarını Şeytan da Yapmazdı” 01-01-1970 03:00 Aklın Terbiyesi: Birlikte Düşünmenin Sessiz Erdemi 01-01-1970 03:00 Aceleyle akan suyun hikâyesi yoktur; hikâye, yolunu arayan suya aittir. 01-01-1970 03:00 Kanlı Dipnotlar: Batı Aydın Sınıfının Gazze İmtihanı 01-01-1970 03:00 Yorulmak 01-01-1970 03:00 Ayağa Kalkılan Şey 01-01-1970 03:00 Kendi Sapına Eğilen Çiçek 01-01-1970 03:00 Korkuluk ve Çocuk 01-01-1970 03:00 Emperyalistlerin “Gözyaşı Koleksiyonu” 01-01-1970 03:00 Gökyüzüne Bakan Çocuklar 01-01-1970 03:00 ÇABA SÜRESİDİR, AZİZİM! 01-01-1970 03:00 ÜÇ DOĞUMLU İNSANOĞLU 01-01-1970 03:00 Kendin Kalma Mücadelesi Anonim Şirketi 01-01-1970 03:00 10 Kasım’dan 11 Kasım’a: Anmaktan Anlamaya 01-01-1970 03:00 Başarı Zehri: Merakın ve Erdem'in Yeniden Doğuşu 01-01-1970 03:00 Çarşının Ruhu ve Ahîlik: Geçmişten Günümüze Bir Hatırlatma 01-01-1970 03:00 Körle Sağırın Dünyası 01-01-1970 03:00 Ruhun Bahçıvanlığı 01-01-1970 03:00 Ok mu, Yay mı? Yoksa İkisi Birden mi? 01-01-1970 03:00 Yokuş Yukarı Hayaller: Her Şeyi Başaramazsınız ve Bu, Olumsuz Bir Durum Değildir 01-01-1970 03:00 Ruhuna “Cicos”: Vicdanın Teneşir Hâli 01-01-1970 03:00 Hadsizliğin Zifiri Noktası 01-01-1970 03:00 Tohumun Yalnızlığı Ve Karanlıktaki Fethi 01-01-1970 03:00 “Aman ha, sakın okuma! Bu yazı vicdan kaşındırır, kafa çalıştırır!” 01-01-1970 03:00 Elif ile Vav’ın Gizemli Aşkı 01-01-1970 03:00 Zekânın Görünmezliği: Neden Vasatlık Toplumda Daha Fazla Takdir Görür? Aydın Mertayak Dr. 01-01-1970 03:00 Gençliğin Hesabı 01-01-1970 03:00 Sanal Sevaplar Derneği 01-01-1970 03:00 Kötülükten Kahkaha Çıkarmak 01-01-1970 03:00 Öksürmeden Lokma Düşmez! 01-01-1970 03:00 Sorumluluk Üstüne Bir Şamata 01-01-1970 03:00 Mukaddes Ayın Riyakârlıkla İmtihanı 01-01-1970 03:00 Kelebek Ömrü: Kübra Tekin Öğretmen’in Hazanı 01-01-1970 03:00 Şakşakçılar, Şaklayanlar ve Şaklattıranlar 01-01-1970 03:00 Çocuklar Okulu Neden Sevmiyor? 01-01-1970 03:00 Biz Ebeveynler Nereye Koşuyoruz? 01-01-1970 03:00 Bilim ve İman: Akıl Nereye Kadar? 01-01-1970 03:00 Geleceği Köklerinden Koparmadan İnşa Etmek: Eğitimde Dönüşümün Anahtarı 'Şimdi'yi Anlamak 01-01-1970 03:00 Koltuksuz Kalmış Kimlik Travması 01-01-1970 03:00 "Eşeğin Adaleti: Hak Arayışının Mizahi Yüzü" 01-01-1970 03:00 Karakter mi, Terbiye mi? 01-01-1970 03:00 Özgüvenli Cehalet ve Sessiz Bilgelik 01-01-1970 03:00 Hayatı Ucuza Yaşamak 01-01-1970 03:00 Anlamak ve Yanlış Anlamak Üzerine 01-01-1970 03:00 Hayatın Denkleminde Nerede Yanlış Yaptık? 01-01-1970 03:00 Yaşamın ve Gülmenin Devrimi 01-01-1970 03:00 Eşit Olmayana Eşitçe Davranmak: Eşitsizlik Düşüncesine Sosyolojik Bir Bakış 01-01-1970 03:00 Sınavı Sonrası Umut ve Mucize Arayışı 01-01-1970 03:00