Sorumluluk Üstüne Bir Şamata

Aydın MERTAYAK

15-03-2025 23:56

Sorumluluk, insanın başına icat olmuş en büyük derttir! Daha doğduğun anda, ağzını açıp “Aaa” diye bağırmadan önce, kulağına fısıldanan ilk kelime: Sorumluluk!

“Yataktan kalkınca üstünü topla!”
“Sütünü iç!”
“Ödevini yap!”
“Sınıfta başarılı ol!”
“İyi bir meslek sahibi ol!”
“Evlen, barklan!”
“Çoluk çocuğa karış!”
Hatta ölmeden önce bile sorumluluk var: “Aman vasiyetini unutma!”

Yahu insanın kendine ait bir nefesi bile yok! Doğduğu andan itibaren birilerine karşı borçlu, bir şeylere karşı yükümlü, bir yerlere karşı mesul! Tam böyle sırtını bir yere yaslayıp derin bir nefes alacaksın, biri çıkıp “Sorumluluğunu yerine getirdin mi?” diye soracak.

Bak, bakkal Dursun Amca ne diyor:
“Benim oğlan ne yaptığını, ne istediğini iyi bilen, sorumluluk sahibi biri, çok şükür!”
Sanki çocuk doğduğunda, eline muhasebe defteri tutuşturmuşlar!

Terzi Hatice Teyze ise dertli:
“Benim kızım geniş mi geniş, hayatı hiç umursamıyor. Eve gelirken bir ekmek bile almıyor, bu ne sorumsuzluk!”
Yahu belki kızın çok ileri görüşlüdür, ilerde ekmek bulunamayacağını sezmiş, şimdiden yememeye alışıyor. Kim bilir?

Şimdi şu noktaya dikkat: Büyükler, hep sorumluluk yüklemekle meşgul, küçükler ise bu yükü bir sağa bir sola atmaya… Kimse de çıkıp sormuyor: “Bu kadar sorumluluk nereye gidiyor?”

Sorumluluk dedikleri şey bir ateş gibidir diyorlar ya, hah işte, bazıları bu ateşi elinde tutmayı becerir, bazıları ise ateşe odun taşıyıp kendini de yakar!

İnsan, hayatının her döneminde birilerine karşı sorumlu olurmuş… Bunu duyunca düşündüm de, demek ki sonunda kimseye borcu kalmasın diye mezar taşına “Burada sorumluluklarını yerine getirmiş bir vatandaş yatmaktadır.” yazdıranlar var!

Sorumluluk dedikleri şey, sanki toplumun elinde bir terazi… Bir kefeye “yapılması gerekenler” koyuluyor, diğerine “insan gibi yaşamak” ve hep bir taraf ağır basıyor. Neden mi? Çünkü kimse “Biraz da şu insan gibi yaşamayı denesek mi?” demiyor.

Eğitim bilimciler, “sorumluluk” kelimesini bir maymuncuk anahtar gibi her kapıya uydurmuşlar. Çocuk tembellik mi yapıyor? Sorumluluk eksikliği! Derslerinde başarısız mı? Sorumluluk bilinci zayıf! Büyüyüp yetişkin oldu ama hâlâ huzursuz mu? Sorumluluklarını yerine getirmediği için!

Hadi bakalım, herkes yut yutabildiğin kadar sorumluluk hapı yut!
Sonra da bak, ne tarafa dönsen “ah” sesi geliyor:
Bir sağa dön “Ah!”
Bir sola dön “Vah!”

Oysa hayatın doğası basit. Suyu bırak yatağında aksın, insanı bırak deneyimleyerek öğrensin. Ama nerdeee! Biz, sanki marangoz atölyesindeyiz; her çocuğu aynı kalıba sığdırmaya çalışıyoruz. O kalıp kimisine dar geliyor, kimisine bol, kimisine de oturuyor ama oturanlar hep azınlıkta!

Aslında hayatta en büyük sorumluluk, güzel ahlaktır.
Ne yaparsan yap, ahlaktan uzaklaştın mı, dünyanın en sorumlu insanı olsan bile hikâye!

Ama tabii, insan aklıyla sorumluluk arasında ince bir çizgi var. Derler ki, “Akıl pazarda satılsa, herkes yine kendi aklını alırmış.” Çünkü sokma akılla menzile varılmıyor…

Şimdi soruyorum:
Madem herkes herkese karşı sorumlu, peki kendimize karşı sorumluluğumuz ne olacak?

Hadi gel vatandaş, gel!
Sorumluluk diye diye koca bir hayatı yutanlar buraya!
Batan geminin malları bunlar, kaçıran üzülür!

DİĞER YAZILARI Aslanın Kuyruğu ile Oynanmaz 01-01-1970 03:00 Çocuğu Değil, Aynayı Eğitmek 01-01-1970 03:00 Bir Anlaşmadan Bir Ekrana: Bağımlılığın İnce Yolculuğu 01-01-1970 03:00 Tel ile Nefes Arasında: Yoklukta Doğan Aşk 01-01-1970 03:00 İnsan: Ölümü Bilerek Yaşayan Tek Yolcu 01-01-1970 03:00 İnsan: Ölümü Bilerek Yaşayan Tek Yolcu 01-01-1970 03:00 Ramazan: Yılda Bir Gelen Vicdan Bakımı 01-01-1970 03:00 Yağmurda Süpürülen Düşünce 01-01-1970 03:00 “Bu Kadarını Şeytan da Yapmazdı” 01-01-1970 03:00 Aklın Terbiyesi: Birlikte Düşünmenin Sessiz Erdemi 01-01-1970 03:00 Aceleyle akan suyun hikâyesi yoktur; hikâye, yolunu arayan suya aittir. 01-01-1970 03:00 Kanlı Dipnotlar: Batı Aydın Sınıfının Gazze İmtihanı 01-01-1970 03:00 Yorulmak 01-01-1970 03:00 Ayağa Kalkılan Şey 01-01-1970 03:00 Kendi Sapına Eğilen Çiçek 01-01-1970 03:00 Korkuluk ve Çocuk 01-01-1970 03:00 Emperyalistlerin “Gözyaşı Koleksiyonu” 01-01-1970 03:00 Gökyüzüne Bakan Çocuklar 01-01-1970 03:00 ÇABA SÜRESİDİR, AZİZİM! 01-01-1970 03:00 ÜÇ DOĞUMLU İNSANOĞLU 01-01-1970 03:00 Kendin Kalma Mücadelesi Anonim Şirketi 01-01-1970 03:00 10 Kasım’dan 11 Kasım’a: Anmaktan Anlamaya 01-01-1970 03:00 Başarı Zehri: Merakın ve Erdem'in Yeniden Doğuşu 01-01-1970 03:00 Çarşının Ruhu ve Ahîlik: Geçmişten Günümüze Bir Hatırlatma 01-01-1970 03:00 Körle Sağırın Dünyası 01-01-1970 03:00 Ruhun Bahçıvanlığı 01-01-1970 03:00 Ok mu, Yay mı? Yoksa İkisi Birden mi? 01-01-1970 03:00 Yokuş Yukarı Hayaller: Her Şeyi Başaramazsınız ve Bu, Olumsuz Bir Durum Değildir 01-01-1970 03:00 Ruhuna “Cicos”: Vicdanın Teneşir Hâli 01-01-1970 03:00 Hadsizliğin Zifiri Noktası 01-01-1970 03:00 Tohumun Yalnızlığı Ve Karanlıktaki Fethi 01-01-1970 03:00 “Aman ha, sakın okuma! Bu yazı vicdan kaşındırır, kafa çalıştırır!” 01-01-1970 03:00 Elif ile Vav’ın Gizemli Aşkı 01-01-1970 03:00 Zekânın Görünmezliği: Neden Vasatlık Toplumda Daha Fazla Takdir Görür? Aydın Mertayak Dr. 01-01-1970 03:00 Gençliğin Hesabı 01-01-1970 03:00 Sanal Sevaplar Derneği 01-01-1970 03:00 Kötülükten Kahkaha Çıkarmak 01-01-1970 03:00 Öksürmeden Lokma Düşmez! 01-01-1970 03:00 Mukaddes Ayın Riyakârlıkla İmtihanı 01-01-1970 03:00 Kelebek Ömrü: Kübra Tekin Öğretmen’in Hazanı 01-01-1970 03:00 Şakşakçılar, Şaklayanlar ve Şaklattıranlar 01-01-1970 03:00 Çocuklar Okulu Neden Sevmiyor? 01-01-1970 03:00 Biz Ebeveynler Nereye Koşuyoruz? 01-01-1970 03:00 Bilim ve İman: Akıl Nereye Kadar? 01-01-1970 03:00 Geleceği Köklerinden Koparmadan İnşa Etmek: Eğitimde Dönüşümün Anahtarı 'Şimdi'yi Anlamak 01-01-1970 03:00 Koltuksuz Kalmış Kimlik Travması 01-01-1970 03:00 "Eşeğin Adaleti: Hak Arayışının Mizahi Yüzü" 01-01-1970 03:00 Karakter mi, Terbiye mi? 01-01-1970 03:00 Özgüvenli Cehalet ve Sessiz Bilgelik 01-01-1970 03:00 Hayatı Ucuza Yaşamak 01-01-1970 03:00 Anlamak ve Yanlış Anlamak Üzerine 01-01-1970 03:00 Hayatın Denkleminde Nerede Yanlış Yaptık? 01-01-1970 03:00 Yaşamın ve Gülmenin Devrimi 01-01-1970 03:00 Eşit Olmayana Eşitçe Davranmak: Eşitsizlik Düşüncesine Sosyolojik Bir Bakış 01-01-1970 03:00 Sınavı Sonrası Umut ve Mucize Arayışı 01-01-1970 03:00