Kış soğukları geri gelmişti. Bembeyaz örtünün gelin misali tabiatın üzerinde dolanacağı günler yakındı. Aylar nasıl da geçmişti yolu beklenen umutlarla beraber. Hatıraların yıllanmadığı zamanlarda geleceğe dönükken yüzler, şarkıların sözlerindeki gizli anlamlar henüz keşfedilmemişken. Hayati için de hızla geçmişti üniversite hayatındaki ilk dönem. Çoğu da Selin’i düşünmekle geçmişti. Ama geçmişti işte bir şekilde, zaman bu; öyle ya da böyle geçecekti illa ki. Bu süre zarfında defalarca Selin’le bir araya gelmiş, tiyatroya, sinemaya gitmişlerdi. Profesörü anlata anlata bitiremiyordu Hayati, hatta o kadar merak içinde kalmıştı ki Selin, bir seferinde gelip profesörün dersini dinlemişti. Selin hemen profesörün dikkatini çekmişti. O ders çok farklı geçmiş, dersin sonunda Sarı Gelin hikayesini anlatmıştı profesör. Hoş zaten Selin Sarı Gelin hikayesini pek çok farklı kaynaktan biliyordu. Fakat Profesörden hikayeyi ilk defa duyuyormuş gibi büyük bir merakla dinlemişti:
“Sarışın Kıpçak kızına âşık olan delikanlının ailesi kız ile evlenmesine karşı çıkar. Delikanlı ise kıza deli gibi âşık olur ve aşkını şiirle mırıldanarak söyler. Kız bey kızıdır zaten bey de kızını vermez bu delikanlıya.
Delikanlı sarışın güzel kızı kaçırmağa karar verir ve kaçırır. Kıpçak beyinin adamları iki kaçağın peşine düşer ve uzun bir takipten sonra bulurlar ve oğlanı öldürürler. O günden beri halkımız arasında bu hikâye dilden dile dolaşır.”
Profesör gözlerini Selin’le Hayati’den ayıramıyordu. Bu yaşını başını almış bilge adamın bir muziplik yapacağı belliydi, tüm o meraklı bakışlar üzerinde anlatmaya devam etti.
“Türklerin büyük bir kolunu teşkil eden Kıpçakların diğer adı da Kuman'dır. Diğer kavimler, Kıpçakları "sarışın" anlamına gelen "Kuman" adıyla veya bu anlama gelen başka kelimelerle anmış ve tanımışlardır. Sarı Gelin'in sarışın bir kız olduğu söylense de farklı hikaye anlatıcıları gelinin esmer ve yeşil gözlü olduğunu da ileri sürmektedir. Hikayesini dinlediniz Sarı Gelin’in, şimdi bir de türküsünü dinlemek lazım. Al bakalım sazı eline, çal bakalım Kara oğlan! Sen de anlat hikayeni!”
Profesör bir hareketiyle orduları savaşa gönderen komutan gibiydi. Hayati aldığı emirle gözü gibi baktığı dede yadigarı sazını kılıfından çıkarttı. Allah’tan daha sabah akort etmiştim diye düşünerek konuşturmaya başladı dertli sazını. Öyle bir dokunuşu vardı ki tellere sazın telleri yürekleri titretiyor. Herkes pür dikkat kesilmiş bu dertli sazın ne söyleyeceğini merak ediyordu. Hayati dertli dertli söyletiyordu sazı, Selin de ona eşlik ediyordu. Bu kızın sesi kendinden güzelmiş diyordu Hayati kızın yüzüne bakarken çalıyordu, tüm notalar ezberlenmiş, kızın güzelliği ise aylardır ezberinde, gecelerinde, gündüzlerinde. Çalıyordu Hayati, ömründen geceleri günleri çalan kıza bakarak, aylardır söyleyemediklerini sazına söyleterek öyle içli, öyle dokunaklı, itiraf eder gibi sevdasını, aşkla çalıyordu. Sesi pek bir güzeldi Selin’in. Sesinde kuşların cıvıltısı vardı, aşkın kanat çırpınışları ile beraber Selin söyledikçe ayrılığın yürek yakan yaraları kanıyordu. Sanki Kaf dağının ardında bülbüller ağlıyordu, sular serpiliyordu yangın yeri yüreklere, yürekler yanıp yanıp sönüyordu. Sazın telleri, Hayati’nin yüreği, Selin’in sesi titriyordu:
Erzurum çarşı pazar Leylim aman aman leylim aman aman
Leylim aman aman sarı gelin
İçinde bir kız gezer Hop ninen ölsün sarı gelin aman
Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim
Elinde divit kalem Leylim aman aman leylim aman aman
Leylim aman aman sarı gelin
Katlime ferman yazar Hop ninen ölsün sarı gelin aman
Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim
Palandöken yüce dağ Leylim aman aman leylim aman aman
Leylim aman aman sarı gelin
Altı mor sümbüllü bağ Hop ninen ölsün sarı gelin aman
Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim
Seni vermem yadlara Leylim aman aman leylim aman aman
Leylim aman aman sarı gelin
Nice ki bu canım sağ Hop ninen ölsün sarı gelin aman
Sarı gelin aman sarı gelin aman suna yarim
Tüm sınıfta alkışlar koparken Profesör, dönem boyunca başından hiç çıkarmadığı fötr şapkasını usulca çıkararak onları selamladı. Öte yandan fark ettirmeden gözlüklerinin ardından gözyaşlarını siliyordu. Kim nerden bilecekti üç yıl önce vefat eden can yoldaşının adının Suna olduğunu, nerden bileceklerdi bu sarışın güzel kızın saçlarının Suna hanımın altın saçlarını andırdığını. Zil çaldı. Profesör adet olduğu üzre şapkasını taktığı gibi evrak çantasını kapıp sınıfı terk etti. Adeti böyleydi. Tuhaftı! Zil çalar çalmaz tek bir kelime dahi etmeden sınıfı terk ederdi.
Söylenecek her şey söylenmişti bu defa. Anlatılamayan duygular dile gelmişti. Fakat o da ne! Dede yadigarı sazın tellerinden biri kopmuştu! Bu saz Hayati için çok önemliydi. Gözlerinden yaşlar akmaya başladı. Selin iyice yaklaştı Hayati’ye. Bir sazın kopmuş teline baktı, bir de gözyaşları içinde kalan Hayati’ye.
Sil dedi yaşlarını. Bırak artık bundan sonra sen değil, sazın ağlasın.
devam edecek..
Kar Sıcaktı/Selen Karagöz
Metin, zamanın hızla geçişiyle başlar. Bu geçiş, hem mevsimsel (kışın gelişi), hem de duygusal olarak vurgulanır (üniversite döneminin geçişi). Hayati'nin geçmişe dönük düşünceleri, hatıraların ne kadar canlı olduğunu gösterir. Zaman geçse de duygular ve anılar insanı bırakmaz.
Gençlik Aşkı ve İtiraf Edilemeyen Hisler
Hayati'nin Selin’e duyduğu ama tam anlamıyla dile getiremediği bir aşk vardır. Onun güzelliğini, sesini, varlığını içten içe sever ama söyleyemez. Bu sevgiyi en iyi ifade edebildiği yer, sazı ve müziğidir.
Saz, Hayati'nin duygularının dili olur.
Kültürel Hafıza: Sarı Gelin Hikayesi
Profesörün anlattığı "Sarı Gelin" hikayesi, sadece bir folklorik anlatı değil, aynı zamanda karakterlerin yaşadığı duygularla paralellik kurar. Aşk, ayrılık, imkânsızlık, ölüm… Tüm bu temalar hem Sarı Gelin'de hem Hayati’nin içinde yaşadığı duygularda vardır.
Halk hikâyeleri, bireysel hikâyelere tercüman olur.
Hayati'nin iç sesi, aşkın diliyle değil, sazın telleriyle konuşur. Anlatıda saz, yalnızca bir enstrüman değil; geçmişin mirası, dedenin hatırası, sevdaların tercümanı ve söylenemeyenin sesi olur. Bu anlamda "kopan tel", sadece fiziksel bir kırılmayı değil, Hayati’nin içinde bir şeyin eksildiğini, ama aynı zamanda da bir şeylerin tamamlandığını simgeler. Sazın susması, insanın konuşmaya cesaret edemediği anlarda aşkın yükünü taşıyan sessiz bir çığlıktır.
Selin’in sesiyle birleşen bu duygu yoğunluğu, Sarı Gelin türküsüyle zirveye çıkar. Türkü burada bir halk ezgisi olmanın ötesine geçer; acının, ayrılığın, sevdanın, kadim hikâyelerin yankısı haline gelir. Profesör’ün gözyaşları ise anlatıya beklenmedik bir derinlik ve trajik bir güzellik katarken, geçmişle şimdiki zaman arasında bir köprü kurar. Sarı Gelin sadece anlatılan bir hikâye değil; yaşanmış, hissedilmiş, sevdayla iç içe geçmiş bir hayattır onun için.
Metnin sonundaki "Sil dedi yaşlarını. Bırak artık bundan sonra sen değil, sazın ağlasın." cümlesi, hem tematik hem de duygusal anlamda doruk noktasıdır. Bu cümleyle, aşkın acısı kabul edilir, ancak artık taşıyıcısı değişir: İnsan susar, saz konuşur. Bu bir vedadır belki, ama aynı zamanda bir kabulleniş, bir olgunlaşma ve içsel bir barıştır da.
Sonuç olarak, bu metin, sade ama kuvvetli bir anlatım diliyle; aşkı, kültürü, hüznü ve büyümeyi aynı potada eritmiş; okuyucuyu hem duygusal hem de düşünsel bir yolculuğa çıkarmıştır. Devamı beklenirken, anlatının bu ilk bölümü dahi bir novella zarafeti taşımaktadır.