Çay ve ÇAY-KUR (2)

Metin TOPÇU

Giriş Tarihi : 24-10-2026 09:18

Basit şahsi hesaplara kurban edilmeyecek çok büyük bir değer Çay ve ÇAY-KUR!
Fazla derinliğine analiz ederek Çay ve ÇAY-KUR konusunda yazmadım yazın hayatım boyunca. Sebebi, bir bölgenin, vilayetin kaderini tayin eden bir mahsul olması hasebiyle vicdani sorumluluğun yanında “kaybettirim” korkusudur. 200 binden fazla üreticinin bir zamanlar vazgeçilmesi imkânsız olan bir üründen bahsediyoruz. Domates, patlıcan, biber, buğday, şeker pancarı, tütün değil ki; ektin mi beş sene bekleyecek, sonrasında belki 50-60 hatta 100 sene değiştiremeyeceğin bir mahsulden söz ediyoruz.
Saadete gelelim ve mevzuya girelim. Yoksa bu köşe yazısı meramını anlatmadan biter. Nihayetinde 300, 350 sözcük kadar bir hakkın var!
Çayda Kalite Tarladan Başlar
Üretici, verilen fiyata bakarak politikasını belirler ve bütün argümanları kullanarak daha kolay yoldan, daha çok gelir elde etmeye odaklanır. Başka çaresi yoktur!
Bir gerçeği bilmeden, irticalen dekara verimi nasıl artıracağının yolunu bulur. İşçilikten kurtulmak için tahta orak, makas ve şimdide çay toplama makineleri ile hasada devam ediyor.
Bu ekipmanların devreye alındığı oranda kaliteden uzaklaştığını fark etmeyen üretici tanımıyorum. Elle sadece taze bölümlerini kesebildiğin çay filizleri diğer enstrümanların devreye girmesi sonucu kalite yer ile yeksan oldu.
ÇAY-KUR’un 1/5 budama teşviki kaliteyi geri getirmedi. 1/10 her sene çayın budanması da o manada bir şeye yaramadı! Devletin vatandaşına katkısı diyelim ve geçelim.
Üreticilerimiz biliyor, fakat ilmi gerçeğin tam farkında değil. Bugün ötede beride laf salatası yapanlara “2.5 yaprağa bir yaprak ilave, yani 3,5 yaprak toplamak dekarda verime ne kadar bir artışa sebep olur” dersen, alık alık yüzünüze bakarlar. Biz altın terazisinde yüzlerce kez denemesini yaptık ve 2,5 yaprağa bir yaprak ilave edildiğinde dekarda verimin %yüz arttığını tespit ettik. Diğer toplama şekillerini varın siz hesap edin!
Hammadde olarak çayımızın 2,5 yapraktan 3.5, 4,5 yaprak ve üzerine
Dala budağa evilmesinde tek suçlu siyasettir. Hiç anlamam, siyasettir.
Yaş çayda kalitenin yok olması, beraberinde üretim proseslerinde dünyada olmayan örneklerin girmesi kuru çayda kalitenin yok olmasına sebep oldu. O kadar ki çay borsalarında “ot” diyerek tahlil bile edilmeyen bir duruma geldik.
Dünya pazarlarında Çin: Yaklaşık 3.3 - 3.4 milyon ton (küresel üretimin yaklaşık yarısı). Hindistan: Yaklaşık 1.3 - 1.4 milyon ton. Kenya: Yaklaşık 500 - 550 bin ton. Sri Lanka: Yaklaşık 280 - 300 bin ton. Türkiye: Yılda yaklaşık 1.3 - 1.4 milyon ton yaş çay rekoltesinden ortalama 250 bin - 290 bin ton kuru çay elde edilmekte olup Türkiye dünyada kuru çay üretiminde 5. Sırada. Dünyada bir üründe 5. olmayı sağlayan Rize’nin payı yüzde 65’dir. Diğer iller (Trabzon, Artvin, Giresun) yüzde 35’tir.
İhracatımız sadece 6 bin ton.
Düşünün bir üründen 250-290 bin ton üretiyorsun, ancak ve ancak 6 bin ton ihraç edebiliyorsun. Devede kulak!
Bu yazı dizisine devam edeceğim.
Baki selam ve dua ile…
24.10.2026

ETİKETLER:

YORUMLAR

DİĞER YAZILARI İstanbul’da Rizeliler Çay ve ÇAY-KUR Maval Okumaya Devam Ediyor Futbol Bizim Neyimize Her Yöne Birkaç Söz Günün Önemine Binaen İstikrar Başarıyı Getirdi Diyebilir Miyiz ChatCPT Şiirimi Değerlendirdi Rize İle Ne İşiniz Var Muhteşem Güneş Batmadan Mansur Yavaş Giderken Başımıza Gelenler Rize’nin Gelecek Vizyonu Var Mı? Ankara Notları Cumhur Başkanımıza Açık Mektup Rizeli İsyanlarda Kime İnanalım RİZE’YE “GAVUR ÜLKESİ” DEMEK KOLAY(2) RİZE’YE “GAVUR” DEMEK KOLAY! Muratlı Günlerimi Hatırladım Ayna Ayna Ellere Rize İçin Kurulan Hayaller Ne Sordunuz, Ne cevap adınız? Ne Çabuk Unuttuk Adab-ı Muaşeret: Kaybettiğimiz Zarafet “En Büyük Bela, Nasipte Olmayanı Aramaktır” SUÇ KİMİN RAYLAR SADECE TREN TAŞIMAZ PANORAMA HOŞ GELDİN RAHATSIZLAR PARTİSİ Hırkadan Sıyrılmak Eksik Kaldığımız Yer Asıl Ders Alındı mı? Çözümün Adresi İmperial Hastanesi 42 YIL UNUTULMAYAN ARKADAŞLIK ÇAY-KUR GEREKİZ ELEŞTİRİLMEMELİ ÇAYDA KAPASİTE SORUNU VAR MI Mayıs 2026 Panorama İŞSİZLİK KADER Mİ Rize Erzurum Yolunda Neler Oluyor Samsun Sarp Demiryolu Devletimizin Gündeminde Dereyi Geçerken At Değiştirmek (2) Dereyi Geçerken At Değiştirmek MİLLETİN SİNESİNDEN ÇEKİLİN SARP SAMSUN DEMİRYOLU NEDEN ÖNEMLİ Özgür Özgür Değildi Şok Dalgaları FUAR MARKA BİR ETKİNLİK Değerlerimize Sahip Çıkalım Futbolda Karadeniz Dalgaları KOVUN BU ADAMI DAĞLARIN ÇOŞKUSU Mesafeler Kısaldı Kavuşma Zamanı Nisan Panoraması Haçla Hilalin Savaşı (2) Haçla Hilalin Savaşı Müjdeler Peş Peşe Hakem Hristiyandi... Keşmekeşin Ortasında Bir Garip “YOLCULUK VAR YARINA” Ramazan Fırsat Ayı ÇAYKUR'A MESNETSİZ KARALAMA Muhteşem Rize VAR’da Var Olamadık Bölgesel Değil Küresel Güç Türkiye Uraloğlu’ndan Hesap Sorulmalı RİZE ERZURUM YOLU KÖRDÜĞÜM OLDU ABD Silahları Nerede Ulaştırma Bakanı Hayal Satıyor Kısa Zamanda Ayağa Kalkan Suriye Ordusu Bu Memleket Düzelmez SAMSUN SARP DEVLETİN GÜNDEMİNDE Dünya ve Türkiye’de Çay Üzerine Bir değerlendirme Rize Artvin Hava limanı Yerinde Saydı Malatya Yanlışa İsyan Etti Kazandı. Rize Gürcistan’ın Vilayeti Mi? Güya Rizeli Bürokrat Bilal Ekşi Günah Çıkardı Yazık Değil Mi Siyasette Tersip Bentleri Zor Coğrafyada En Zor günler İstanbul’un Yüksek Tepeleri Alçaklar! Allah Akıl Fikir Versin Köhne Mikro Milliyetçi Kafalar (2) Köhne Mikro Milliyetçi Kafalar Siyasi Stepne İnnahtari Pentedur Uraloğlu’undan İbretlik Açıklama Şehir Hastaneleri Muhteşem (2) Şehir Hastaneleri Muhteşem Ankara Günleri Acilen Temiz Eller Operasyonu Siyasetimize Musallat Olanlar Çözüm Mecliste Mi? Heyet Başarılı Olacak Mı Hiçbir Şey! Dünya Başkenti İstanbul (5) Dünya Başkenti İstanbul (4) Dünya Başkenti İstanbul (3) Dünya Başkenti İstanbul (2) Dünya Başkenti İstanbul “İşte Gidiyorum Çeşmi Siyahım” Cumhurbaşkanımız Samsun Sarp Yapılacak Dedi Cumhurbaşkanımıza Açık Mektup Demir Yolumu İstiyorum (4) Çayın Sessiz Çığlığı Türkiye ABD İlişkisinde Yeni Dönem (2) Türkiye ABD İlişkisinde Yeni Dönem İlber Ortaylı Bunadı Doğu Karadeniz’in Ortak Rüyası Milli Gurur Tablosundan Kesitler Çaresizlik Çok Fena CHP'de Bölünme İhtimali Topuk Dikeni Ofsayt Sıla-i Rahim ve Gurbet Üzerine Engellere Rağmen Uçuyoruz Küçük Dokunuşlar, Gelen Güzellikler Rizespor Güven Vermedi Demir Yolumu İstiyorum (4) SEFER BAKIR’IN ARDINDAN Demiryolumu İstiyorum(3) Demiryolumu İstiyorum (2) Güney Kafkasya’da Tehlikeli Bir Sınav Demir Yolumu İstiyorum (1) SAMSUN SARP DEMİR YOLU ŞARTTIR Demiryolu Olmadan Kalkınma Olmaz Hareketlenme Yeterli Mi Büyük Şeytan Devrede İRAN KİMİNLE SAVAŞIYOR İRAN HAZIRLIKSIZ MI YAKALANDI GEVİŞ GETİRMENİN HİKMETİ HAİN Mİ SÜPER AHMAK MI Avrupa Hayalleri Kurabilirdik RİZESPOR’UN İLK ON ŞANSI VAR Yılın Davası Ne Durumda Türkiye ABD ilişkilerine Toplu Bakış RİZESPOR NİHAYET PATLADI Rizespor Kurtuldu Mu? Kümede kalma Savaşlarında Son Durum Tehlike Çanları Çalmaya Başladı Yaklaşan Tehlike Rizespor Ateşlendi Mi? BİLANÇO ÇOK AĞIR

KÖŞE YAZARLARI

ÇOK OKUNANLAR