Bazı lokasyon (havalimanı, tatil beldesi) ya da mekanlardaki (trend olmuş) fiyatların yüksekliğini örnekleyip tepki veren sosyal medya paylaşımlarına sıkça rastlar olduk son yıllarda.
Eleştirilen bu mekanların herkesin daha kolay erişebildiği işletmelere göre çok daha pahalı olmaları aslında sahiplerinin bilinçli tercihidir. Kurucuları o işletmeleri bilerek öyle konumlandırmıştır. Elbette tıpkı caddede, mahallede, deniz kıyısında olduğu gibi havalimanlarında da farklı konseptlerde, farklı hedef müşteri kitlelerinin bütçelerine göre tanzim edilmiş dükkanlar da vardır.
Aslında tüketici olarak siz tercih ediyorsunuz!
Ortalama bir yerde 500 liraya yemek yiyebilmek mümkünken benzer yemeğe daha gösterişli, popüler bir mekanda biraz daha afili servis yapandan (sunandan) 2500 TL hatta çok daha yüksek afaki bedeli üstelik övünerek ödemek kişinin tercihidir!
Eleştirilen işletme 500 liralık yemek bütçesi olan tüketiciyi zaten hedeflemiyor; dahası dükkanına müşterisi olması için çaba sarf etmediği gibi gelmemesi için de politikalar geliştiriyor. Zira o kümeden müşteriler mekana gelmeye başlarsa işletme sahibi asıl hedef kitlesi olan fiyata değil ambiyansa bedel ödeyen müşterinin dükkanının kapısından bir daha geçmeyeceğini bilmektedir. Kısacası markaya, ambiyansa bedel ödeyen müşteri optimalinden ödeme yapacakla aynı mekanı tercih etmez, etikete bedel ödemek istemeyen de orası neden pahalı diyemez, dememeli de!
Aslında birey olarak aynı ya da benzer ürün çok yerde var iken sizin de aralarından birini ya da bazılarını tercih etme nedeniniz konuyu özetliyor. Ama azıcık daha açalım.
FİYATI HEDEF MÜŞTERİNİN STATÜ SATIN ALMA GÜCÜ BELİRLİYORSA!
İşte o tercih nedenleri haklı olarak fiyatında belirlenmesine etken oluyor. Genelde o fiyatlandırması yüksek mekanı size statü kazandırdığı, sosyalleştirdiği için, daha konforlu, hijyen, atmosferi sıcak, ürün kalitesinden şüpheniz olmadığı için, hizmet kalitesini tatmin edici bulduğunuz ve her konuda bir sonraki ziyaretinizde de değişmeyecek standartlarının olduğunu bildiğiniz için tercih ediyorsunuz!
Şüphesiz farklı olmak kolay sağlanmıyor ve siz müşteri – tüketici olarak bu farklılıklar nedeniyle o mekanı tercih ediyorsunuz. İşletmecileri de direk maliyet unsurlarını dikkate almadan hedef müşterinin satın alma gücüne göre belirlediği fiyatı önünüze koyuyor.
Burada anahtar da “hedef müşterinin satın alma gücüne (statü satın alma da diyebiliriz ya) göre fiyatın belirlenmesi”.
Demek oluyor ki, ürün veya hizmet yaklaşık olsa da her kesimin alış veriş yapacağı ortam farklıdır.
Ama görünen o ki genel güvensizlik ortamında kantarın topuzu da iyice kaçırılmış!
Popüler olmayan işletmelerde artık ürün veya hizmetin maliyetine etken bir çok kalemi, parametreyi dikkate almadan fiyat belirler olmuş!
Bir bardak çayın fiyatından, bir porsiyon dönerin fiyatından, üzerine sos, krema vb ekleme yapılınca fiyatları katlanan ürünlerden rahatsızlıklar haklı olarak ayyuka çıkmış durumda.
İşletmecinin cevabı ise hazır; personel maliyetinden, kiradan, enerjiden vs haberiniz var mi!
Var olmasına var da, bireylerin gelirlerinin azalmasıyla müşterisi azalan işletmecinin sabit maliyetlerini kalan – devam edebilen müşteriye bölüştürmesi bunun çözümü, karşılığı değildir. Bugünkü uçuk fiyatların temel nedeni de (fırsatçı yaklaşımların haricinde) bu irrasyonel yaklaşımdır.
Sadece kümesteki kazları baz alırsanız stop edersiniz!
Tüketici olarak size sunulanın algısına değil doğru, makul olan hizmet veya ürünün peşinde olalım. İşveren olarak da işyerimizi yarınlara taşıyabilmek için hesap ve fiyatlandırmayı daha özenle, mantık çerçevesinde ille de satışları - sürümü artırmayı hedefleyerek yapalım.
Bu genel ekonomide güven ortamının yeşermesine, enflasyonun dizginlenmesine de doğal katkı olacaktır.
Recep Ali Aksoylu / Sahraicedit, 2026.07.31