Dünyada irili ufaklı iki yüzü aşkın ülke ve bu ülkelerde yaşayan toplumlar vardır. Bu toplumlar, farklı kökenlerden gelen etnik topluluklardan oluşur.
Her toplumun kendine özgü inançları, gelenek ve görenekleri, değerleri, normları ve ananeleri bulunur.
Dört büyük dine inananlar, farklı varlıklara tapanlar, dinî temelde yaşamaya çalışanlar, inanç merkezli bir hayat sürenler, sekülerler ve inançsız toplumlar…
İster dindar ister inançsız ister seküler olsun, her toplumun kendine özgü bir yaşam tarzı vardır. İnsanların yaşam biçimleri ve inançları farklı olsa da doğrular ve yanlışlar, iyilikler ve kötülükler büyük ölçüde ortak değerler üzerinden kabul görür.
Üç aşağı beş yukarı bütün toplumlarda doğrular doğru, yanlışlar yanlış, iyiler iyi, kötüler kötüdür.
Doğru, her yerde doğrudur.
Ahlak, insanın nasıl yaşaması, nasıl davranması ve diğer insanlarla nasıl ilişki kurması gerektiğini belirleyen değerler ve davranışlar bütünüdür.
Ancak ahlakı yalnızca kurallara uymak olarak değerlendirmek eksik olur. Ahlak, insanın kimse görmediğinde de doğru olanı yapabilmesidir.
Kişinin inandığı değerleri davranışlarına ne ölçüde yansıttığı, ahlakının ölçüsüdür.
Kısacası ahlak, insanın ve toplumun kalitesidir.
Ne kadar ahlak, o kadar kalite!
Ahlakın tanımını yaptık. Şimdi onu biraz daha somut, elle tutulur, gözle görülür, kalplerde ve vicdanlarda hissedilir hâle getirelim. Ahlaklı olmanın nitelikleri şunlardır: Dürüst olmak, yalan söylememek, başkasının hakkına göz dikmemek, adaletli davranmak, emeğe ve alın terine saygı göstermek, güçsüzü ezmemek, ihtiyaç sahibine yardım etmek, kamu malını kendi malı gibi korumak, verdiği sözü tutmak, insanlara, hayvanlara ve doğaya saygı duymak…
Ahlaklı insanın nitelikleri saymakla bitmez. Yazılacak olsa sayfalar, hatta kitaplar dolusu özellik sıralanabilir. Kitaplara sığmaz…
Ahlakın özü nedir?
Ahlakın özü, insanın yalnızca kendisini düşünmemesi; başkasının hakkını, toplumun çıkarını ve ortak yaşamın gerekliliklerini de gözetmesidir.
- Yere çöp atmamak çevre ahlakıdır.
- Vergi kaçırmamak vatandaşlık ahlakıdır.
- Torpille iş yaptırmamak liyakat ahlakıdır.
- Kamu malını korumak toplum ahlakıdır.
- Haksızlık karşısında susmamak vicdan ahlakıdır.
- İşini hakkıyla yapmak çalışma ahlakıdır.
Ahlak ile din aynı şey midir?
Hayır!
Din ile ahlak arasında ilişki vardır ancak ikisi aynı şey değildir. Ahlaklı olmak için mutlaka dinî bir inanca sahip olmak gerekmez. İnsan, vicdanı, aklı, empatisi ve toplumsal sorumluluk bilinciyle de ahlaklı yaşayabilir.
Ahlak neden önemlidir?
Çünkü ahlakın olmadığı yerde güven olmaz, adalet zedelenir, insanlar birbirine zarar vermeye başlar. Yasalar bir toplumu düzenleyebilir ancak insanları tek başına iyi ve dürüst yapamaz.
İnsanlar yasalardan daha güçlü hâle gelmişse orada ahlaktan söz etmek çok anlamlı değildir. Bir toplumun ahlaklı olabilmesi için yasaların insanlar karşısında üstünlüğünü koruması gerekir.
Yasaları güçlü kılan, insanların onlara uyması ve hukukun üstünlüğünü kabul etmesidir.
Yasaların ve hukukun hayat bulduğu, adaletin vicdanlarda karşılık bulduğu yerde ahlak da hayat bulur.
Son günlerde toplum adeta zıvanadan çıktı. Ahlaki çöküntü had safhada…
Kimsenin kimseye saygı duyduğu yok.
Güçlü olanın borusunun öttüğü bir dönemi yaşıyoruz.
Dinî değerler elbette çok önemlidir ancak toplumu yaşanabilir kılan ahlaktır. Ahlakın çöktüğü yerde toplum da çöker.
Osmanlı'nın çöküşünün temel nedenlerinden biri ahlaki çöküntüdür. Ahlaki değerlerin aşınması, devletin çözülüşünü hızlandıran etkenlerden biri olmuştur.
Bugün ülkemizde de Osmanlı'nın çöküş dönemindeki ahlaki anlayışın izleri görülmektedir.
Gidişat hiç hayra alamet değildir.
Ahlaki değerleri yükseltmek, toplumsal çöküşün panzehridir.
Gelin, hep birlikte ahlaki çöküşün önüne geçelim.
