İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının yürüttüğü borsa manipülasyonu ve yatırım fonları soruşturmasında 433 şüpheli bulunuyor.
Başta Ak Partili eski Bakan Fatma Betül Sayan Kaya ve Erdoğan’ın eski başdanışmanı -Ankara (eski) Milletvekilii olmak üzere 114 kişi tutuklanmış durumda. 186 kişi adli kontrolle serbest bırakıldı. 38 kişi de firarda.
Soruşturma devam ettiği için şüpheli sayısının artması muhtemel. Gelinen noktada bu vurguna katılanların kimler olduğu konusunda kamuoyunda giderek yükselen bir beklenti var: Bu işe karışanların, para trafiğinde adı geçenlerin, kimlerin kimlerle bağlantılı olduğunun bir an önce açıklanması isteniyor.
Toplumun bu talebini anlamak mümkün. İnsanlar haklı olarak ne olduğunu, paranın nereye gittiğini, kimlerin bu işin içinde olduğunun ortaya çıkması ve bu vurguna bulaşanların cezalandırılmasını ve yeniden borsaya güvenin tesis edilmesini istiyor.
Ancak burada önemli bir ayrımı gözden kaçırmamak gerekiyor. Bir olayın aydınlatılmasını istemek ne kadar doğal ise soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi de o derece önemli.
Ben, o nedenle soruşturma devam ederken adı geçen kişilerin topluca kamuoyuna ilan edilmesinin doğru bir yaklaşım olmadığı kanaatindeyim. Öncelikle şunu belirtmeli; bir soruşturmada adı geçmek, para transferinde bulunmak, bir fonla ticari ilişki kurmak veya bir kişiyle tanışıklık içinde olmak, doğrudan suça iştirak edildiği anlamına gelmez. Bir kişinin şüpheli olması bile onun kesin suçlu olduğunu göstermez. Hele hele henüz ifadesi alınmamış, delillerle bağlantısı tam olarak ortaya konulmamış kişilerin sosyal medya paylaşımları veya kulis bilgileri üzerinden suçlu ilan edilmesi, toplumda bu yönde algı oluşturulması telafisi güç mağduriyetler doğurabilir.
Bir başka tehlike de isimlerin açıklanmasıyla birlikte soruşturmanın adeta sosyal medya mahkemesine dönüşmesidir. Henüz hukuki değerlendirmesi yapılmamış banka hareketleri, para transferleri, telefon görüşmeleri ve ticari ilişkiler üzerinden insanlar hakkında kesin hükümler verilmeye başlanır. Oysa bir para transferinin suç teşkil edip etmediği, paranın kaynağı, amacı, işlemdeki kişinin bilgisi ve kastı gibi birçok unsurun birlikte değerlendirilmesine bağlıdır.
Dahası, soruşturma kapsamında gerçekten suça karışmış kişilerin ortaya çıkarılması isteniyorsa, isimlerin erken açıklanması soruşturmanın kendisine de zarar verebilir. Henüz ulaşılmamış delillerin izleri kaybolabilir, bağlantılar gizlenebilir, para hareketlerinin devamı başka kanallara aktarılabilir. Soruşturmanın kapsamı genişledikçe ortaya çıkabilecek yeni isimlere ulaşmak da güçleşebilir.
Ayrıca, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 157. maddesi soruşturmanın gizliliğini esas alır. Bunun amacı birilerini korumak, gerçekleri saklamak veya kamuoyunun bilgi edinme hakkını engellemek değildir. Amaç; delillerin karartılmasını, tanıkların etkilenmesini engellemek, şüphelilerin birbirleriyle ifadelerini uyumlu hâle getirip soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini sağlamaktır.
Elbette bütün bunlar, bir an evvel kamuoyunun aydınlanması talebini anlamsız kılmaz. Aksine, böylesine önemli bir dosyada yetkili makamların düzenli, doğru ve ölçülü bilgilendirme yapılmasına imkan sağlar.
Ancak, hukuki titizlik toplumu bilgilendirmeye engel değildir . Soruşturmanın hangi aşamada olduğu, hangi suç iddialarının araştırıldığı, kamu zararının bulunup bulunmadığı ve varsa malvarlığına yönelik hangi tedbirlerin alındığı, soruşturmanın gizliliğini ihlal etmeyecek ölçüde açıklanmalı, kamuoyu bilgilendirilmelidir.
Burada kamuoyunun asıl beklentisi fon soygununa karışan isimlerin bir an önce tespit edilmesi, olayın bütün bağlantılarıyla aydınlatılması olduğu için soruşturmanın kimseyi korumadan hızlı bir şekilde tamamlanmasıdır. Sadece vitrinde görünen birkaç kişinin değil, varsa para trafiğini yönetenlerin, organizasyonu kuranların, aracılık edenlerin ve haksız kazançtan yararlananların tamamının tespit edilmesi önemlidir. Bunun yolu da sosyal medya üzerinden isim listeleri yayımlamak değil, delile dayalı, titiz ve bağımsız bir soruşturma yürütmekten geçer.
Şunu da unutmamak gerekir: Eğer birileri suç işlemişse sorumluların kim olduğunun ortaya çıkarılması ve hak ettikleri cezayı almaları gerekir. Bu konuda kararlı davranılmalıdır.
Bu nedenle fon soruşturmasında toplumun beklentisi aceleyle isimlerin ilan edilmesi değil, gerçeğin bütün yönleriyle ortaya çıkarılması olmalıdır.
Kim suçluysa hukuk önünde hesabını vermeli, kim suçsuzsa da lekelenmeme hakkı korunmalıdır