Kemençe yapımında geçmişte yaşanan zorluklara dikkat çeken Ahmet Nar, günümüzde matkap ve CNC teknolojisiyle dakikalar içerisinde gerçekleştirilen işlemlerin eskiden tamamen el emeğiyle yapıldığını belirtti. Kemençenin içini boşaltmak için özel el aletleri kullandıklarını ve aynı işlemi defalarca tekrarlamak zorunda kaldıklarını anlatan Nar, eski dönemlerde bir kemençeyi tamamlamanın çok daha fazla emek ve zaman gerektirdiğini ifade etti.
Kemençe alamamak ustalığa giden yolu açtı
Kemençe yapımına başlama hikâyesini de paylaşan Nar, istediği enstrümanı satın alamamasının kendisini bu işe yönlendirdiğini söyledi.
“Bizde bir laf vardır, kötü komşu insanı mal sahibi yapar. Aynen öyle oldu. Belki o zaman kemençeyi alabilseydim bu işe hiç başlamayacaktım. Ama içimde büyük bir merak vardı” diyen Nar, zamanla kendi kemençelerini üretmeye başladığını anlattı.
ÇAYKUR’un teknik biriminden emekli olduğunu belirten Nar, inşaat ve demir işlerinde de çalıştığını, teknik bilgi ve el becerisinin kemençe yapımında kendisine önemli katkı sağladığını dile getirdi.
Kemençenin sesini belirleyen en önemli unsur kapak
Kemençe üretiminde farklı yöntemler kullandığını belirten Nar, bazı kemençelerin beş ayrı ağaç parçasının birleştirilmesiyle, bazılarının ise tek parça ağaçtan yapıldığını söyledi.
Üretimde erik ağacını kullandığını ifade eden usta, kemençenin taban ve yan bölümlerinin ses oluşumunda önemli rol oynadığını, ancak asıl inceliğin kapakta bulunduğunu vurguladı.
Her kemençenin kapağının kendine özgü özellikler taşıdığını belirten Nar, bir kemençenin kapağının başka bir enstrümana takılmasıyla aynı sesin elde edilemeyeceğini kaydetti.
Rize'nin nemi kemençe ustalarını zorluyor
Kemençenin yapımı kadar korunmasının da önemli olduğunu anlatan Ahmet Nar, özellikle Rize gibi nem oranının yüksek olduğu bölgelerde ahşap enstrümanların muhafazasının büyük dikkat gerektirdiğini söyledi.
Nem nedeniyle kemençenin kapağının yumuşayabildiğini, gerginliğinin değiştiğini ve akordunun bozulabildiğini belirten Nar, “Kemençe nemi sevmez. Kuru ve nemden uzak bir ortamda muhafaza edilmesi gerekir. Rize'de nem çok fazla olduğu için kemençeyi korumak gerçekten zor” dedi.
Kemençenin yalnızca bir müzik aleti olmadığını, ustası için adeta yaşayan bir varlık haline geldiğini ifade eden Nar, enstrümanların sürekli kontrol edilmesi ve özelliklerine uygun koşullarda saklanması gerektiğini dile getirdi.
Namaz kılarken bile aklında kemençe var
Kemençe yapımına duyduğu tutkuyu anlatan Nar, yeni tasarımlar ve geliştirmeler üzerine sürekli düşündüğünü söyledi. Bazen günlük hayatın en sakin anlarında bile aklının kemençede olduğunu belirten usta, namaz kılarken dahi enstrümanın bir bölümünü nasıl değiştirebileceğini düşündüğü zamanlar olduğunu anlattı.
Kemençenin kapak, yanak ve taban kalınlıklarının ses üzerinde doğrudan etkili olduğunu ifade eden Nar, bu ölçüleri belirlemek için yıllarca araştırma yaptığını ve denemelerde bulunduğunu kaydetti.
Deneme-yanılma yönteminin ustalığının gelişmesinde önemli yer tuttuğunu belirten Nar, “Bazen çalmayacağını bildiğim halde denemeler yaptım. Kapağını söktüm, yeniden incelttim, üzerinde tekrar çalıştım. Olmayınca yeniden düzenledim. Bazen yaptığınız değişikliklerle çalmayan bir kemençeyi yeniden çalabilir hale getirebiliyorsunuz” diye konuştu.
Yıllanmış kemençenin sesi daha mı güzel?
Kemençenin yıllandıkça ses kalitesinin değişip değişmediği konusuna da değinen Ahmet Nar, eski enstrümanların ses özelliklerinin farklılaşabildiğine dikkat çekti. Yakın zamanda 20 yıllık bir kemençeyle ilgili bu duruma yeniden şahit olduklarını belirten Nar, kullanılan ağacın özellikleri ve zaman içerisindeki değişimin enstrümanın sesine yansıyabildiğini ifade etti.
Kemençe yapımını ticari bir faaliyet olarak görmediğini vurgulayan Güneysulu usta, yılların birikimini, araştırma tutkusunu ve el emeğini bu geleneksel enstrümana aktarmayı sürdürüyor.
İlyas GÜR
Editör
