İsmet Kösoğlu
İyidere Lojistik Liman açılmasının sürekli ertelenmesi konusunu dile getiren DEVA İstanbul Milletvekili Hasan Karal “Önce 2023, sonra 2025, ardından 2026 denildi. Şimdi de altyapının yıl sonunda tamamlanacağı açıklanıyor”
DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Hasan Karal, memleketi Rize’de yapımı devam eden İyidere Lojistik Limanı’nın yıllardır değişen açılış takvimini yeniden Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı. Önce 2023, ardından 2025 ve son olarak 2026 yılı için tamamlanma hedefi açıklanan limanda, 2026’nın üçüncü çeyreği geride kalmasına rağmen çalışmaların sürdüğüne dikkat çeken Karal, “Yıllardır tarihler değişiyor, verilen takvimler tutmuyor. Şimdi de altyapının yıl sonunda tamamlanacağı, üstyapı çalışmalarına bundan sonra başlanacağı söyleniyor. Peki, bu liman ne zaman bitecek ne zaman ticarete açılacak? Gecikmelerin gerekçesi nedir?” diye sordu.
DEVA Partili Hasan Karal, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’nun cevaplaması için TBMM Başkanlığına 9 soruluk bir soru önergesi verdi. Limanın tamamlanma takvimi, yatırım maliyeti, kara yolu ve demiryolu bağlantıları ile lojistik merkez, antrepo ve depolama tesislerinin durumunu gündeme getiren Karal, projenin ilk olarak 2015 yılında İyidere Lojistik Üssü adıyla projelendirildiğini hatırlattı. 31 Aralık 2021’de limanın 2023’te açılacağının duyurulduğunu, 2023 yılında hedefin 2025’e, 2024’ten itibaren ise 2026’ya taşındığını belirten Karal, Bakanlığın 2025 yılındaki açıklamalarında 2026’nın üçüncü çeyreğinin işaret edildiğini kaydetti. Buna karşılık 17 Ağustos 2026 tarihinde fiziki gerçekleşme oranının yüzde 82 olarak açıklandığını, altyapı çalışmalarının yıl sonunda tamamlanmasının ve ardından üstyapıya geçilmesinin planlandığını vurgulayan Karal, “Bir yatırımın açılış tarihi bu kadar değişiyorsa bunun nedenleri de açıklanmalıdır. İlk ihale bedeli neydi, bugüne kadar ne kadar harcandı, yatırımın güncel maliyeti nereye ulaştı? Gecikmelerin kamuya maliyeti nedir? Artık yeni bir tarih verilmesinden önce, önceki tarihlerde neden bitirilemediğinin hesabı ortaya konulmalıdır.” ifadelerini kullandı.
“Limanın arkasındaki 1 milyon metrekarelik lojistik alanın akıbeti belirsiz”
Limanın gerisinde yaklaşık 1 milyon metrekarelik alanda kurulması gündeme gelen lojistik merkez, antrepo ve depolama tesislerinin durumuna da dikkat çeken Karal, söz konusu alanlara ilişkin imar, kamulaştırma ve ihale süreçlerinin hangi aşamada olduğunun açıklanması gerektiğini vurguladı. Bölgede bazı taşınmaz sahiplerinin kamulaştırma süreçlerindeki belirsizliklerden duydukları rahatsızlığı kamuoyuyla paylaştığını hatırlatan Karal, “Bir tarafta büyük bir lojistik yatırım hedefi var, diğer tarafta bu yatırımın tamamlayıcı tesislerinin ne zaman yapılacağına ilişkin soru işaretleri bulunuyor. Lojistik merkez olmadan, antrepo ve depolama imkânları oluşturulmadan limanın hedeflenen kapasiteyle çalışması nasıl sağlanacak? Üstelik kamulaştırma sürecindeki belirsizlikler vatandaşlarımızı da doğrudan etkiliyor. Hem yatırımın geleceği hem de bölge halkının hakları açısından bütün bu süreçler şeffaf biçimde yürütülmelidir.” değerlendirmesinde bulundu.
“Ovit bağlantısı ve demiryolu olmadan liman hedeflenen kapasiteye nasıl ulaşacak?”
İyidere Lojistik Limanı’nın Doğu Karadeniz ile Doğu Anadolu arasında güçlü bir ticaret koridoru oluşturması bakımından stratejik öneme sahip olduğunu belirten Karal, özellikle İkizdere-Ovit Tüneli bağlantı yolunun tamamlanma takvimi ile limanın ulusal demiryolu ağına bağlanmasına yönelik çalışmaların açıklığa kavuşturulmasını istedi. Karal, “Bu limanın amacı yalnızca Rize kıyısında gemilerin yanaşacağı bir tesis oluşturmak değildir. Asıl hedef, Doğu Karadeniz’i Erzurum üzerinden iç bölgelere ve uluslararası ticaret güzergâhlarına bağlamaktır. Bunun için güçlü bir kara yolu ağına ve demiryolu bağlantısına ihtiyaç var. …“Önemli olan limanı bitirmek değil, bütün unsurlarıyla ekonomiye kazandırmaktır”
İyidere Lojistik Limanı’nın Rize başta olmak üzere Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu'nun üretim, ihracat, istihdam ve ticaret potansiyeline önemli katkılar sağlayabilecek bir yatırım olduğunu vurgulayan Karal, projenin bütün unsurlarıyla ele alınması gerektiğini belirtti. Karal, “Bu yatırımın tamamlanmasını ve bölgemize kazandırılmasını elbette istiyoruz. Fakat bir limanın başarısı yalnızca inşaatının bitirilmesiyle veya açılışının yapılmasıyla ölçülemez. Asıl başarı, hedeflenen yük kapasitesine ulaşması, ticaretin önünü açması, istihdam oluşturması ve ülkemize ekonomik değer kazandırmasıdır. Bunun için limanın, bağlantı yollarının, lojistik merkezinin ve diğer tesislerin birbirinden kopuk değil, eş zamanlı ve planlı biçimde tamamlanması gerekiyor. Kamu kaynaklarıyla yapılan böylesine büyük bir yatırımın her aşamasının hesabı verilmeli, gecikmelerin gerekçeleri ve yeni takvim kamuoyuyla paylaşılmalıdır.” dedi.
Milletvekili Karal, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’na şu soruları yöneltti:
1.İyidere Lojistik Limanı Projesi’nin 2 Kasım 2026 tarihi itibarıyla fiziki ve mali gerçekleşme oranları nedir? Daha önce 2026 yılının üçüncü çeyreğinde tamamlanacağı açıklanan projenin öngörülen takvimde bitirilememesinin nedenleri ve ticari işletmeye açılması için belirlenen güncel tarih nedir?
2.Projenin ilk ihale bedeli ne kadardır? Bugüne kadar yapılan toplam harcama ve güncel yatırım maliyeti ne kadara ulaşmıştır?
3.Limanın gerisinde yaklaşık 1 milyon metrekarelik alanda kurulması planlanan lojistik merkez, antrepo ve depolama tesislerine ilişkin çalışmalar hangi aşamadadır? Bu tesislerin yapımına ne zaman başlanması ve tamamlanması öngörülmektedir?
4.Lojistik merkez ve antrepo alanlarına ilişkin imar planları ve uygulama projeleri tamamlanmış mıdır? Söz konusu tesisler için ayrı bir ihale yapılması planlanmakta mıdır?
5.Lojistik merkez ve antrepo alanları için bugüne kadar ne kadar arazi kamulaştırılmıştır? Kamulaştırılması planlanan ancak işlemleri tamamlanmayan taşınmazların toplam büyüklüğü ne kadardır?
6.Limanın yıllık 13 milyon ton olarak açıklanan yük elleçleme kapasitesine ulaşması için öngörülen tarih nedir? Limanın faaliyete geçeceği ilk yıl için hedeflenen yük miktarı ve istihdam sayısı kaçtır?
7.Limanın kara yolu bağlantılarının mevcut durumu nedir? İkizdere-Ovit Tüneli bağlantı yolundaki çalışmaların fiziki gerçekleşme oranı ve öngörülen tamamlanma tarihi nedir?
8.İyidere Lojistik Limanı'nın ulusal demiryolu ağına bağlanmasına yönelik yürütülen bir proje veya fizibilite çalışması bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa hangi aşamadadır ve yatırımın hayata geçirilmesi için öngörülen takvim nedir?
9.Limanın altyapısı tamamlandığında antrepo, depolama ve gümrük tesislerinin de hizmete hazır olması öngörülmekte midir? Bu tesislerin limanla eş zamanlı faaliyete geçememesi durumunda uygulanacak geçici işletme planı nedir?
İlyas GÜR
Editör
