Yaş Çayın İki Büyük Sorunu

Bayram Arif TURAN

Giriş Tarihi : 02-04-2026 12:39

Bu artık her kesim tarafindan bilinmeli.
En buyuk sıkıntı, ne pahasına olursa olsun “destekleme” konusunu tartışmaya acmayan ister iktidar isterse muhalefet siyasetçisi olsun, ister sivil toplum temsilcisi, istersede kalem tutan ya da sesi çıkan biri… Her kim susuyorsa,gündeme getiriyorsa yaş çaya ihanet ediyor demektir.
Konuyu biraz açalım.
Destekleme, masumane bir şekilde sadece üreticiye verilen bir para değildir. Destekleme; yaş çayın işlenmesi sonrası elde edilen kuru çay miktarının kayıt altına alınması ve ortaya çıkan çöp çayın miktarının belirlenmesi demektir.
Evet, bir nevi oto kontroldür.
Desteklemenin kaldırılmasıyla birlikte, özel sektörün aldığı yaş çaydan ne kadar kuru çay ve ne kadar çöp çay çıkardığı sağlıklı şekilde kayıt altına alınamamaktadır. Bunun sonucu olarak çöp çay satışı piyasada adeta patlamıştır.
Bugün birçok yaş çay almayarak , çöp çay ticareti yaparak hem piyasayı bozmakta hem de yılda 30-40 bin tonluk haksız, ucuz ve zahmetsiz kazancı piyasaya sürmektedir. Bu durum sadece piyasa dengesini değil, aynı zamanda Türk insanının damak tadını da bozmaktadır.
Büyük tehlike şudur,Kuru çayın en büyük rakibi artık çöp çaydır.
Bir Diğer Sorun, Pazarlama Zihniyeti.
Bir başka önemli tehlike ise ülke genelindeki Çaykur bölge bayileridir.
Bu bayiler, adeta eski köy bakkalı zihniyetiyle hareket etmektedir. Pazarı giderek daralan kuru çay konusunda sorumluluk almak yerine sürekli suçu genel müdürlüğe atma kolaycılığına kaçmaktadırlar.
Oysa piyasanın daraldığı,sıcak ve soğuk içecek tüketiminin arttığı bir ülkede, bu bayiler köy bakkalı mantığından acilen kurtarılmalıdır.
Türkiye genelinde güçlü pazarlama ekipleri kurulmalı,yeni açılan, açılacak tüm işletmelerde Çaykur çayının yer alması için sahada aktif çalışma yapılmalıdır. Bugün bankalar nasıl kredi kartı müşterisi arıyorsa, sigara firmaları nasıl işletme işletme dolaşıyorsa, çay pazarlamasıda da Ana bayiler aynı ciddiyetle satış zinciri olusturmalidirlar.Gerekirse Çaykur reklam konusunda finans desteği de belli bir miktarda sağlamalıdır.(Tabi özel sektör un böyle bir pazar derdi yok ihracat da caykur sorgulanacak iç piyasada hakeze çay içim pazarini caykur dert edecek yahu bu pazarın yarısı sizin bi kalkın bu pazara bi el atın Allah aşkına).
Her yıl düşen satışlara rağmen hiçbir şey yokmuş gibi davranıp sadece kravatla dolaşma devri bitmelidir.
Yok öyle bir yağma!
Pazarlamacıların rehaveti, Fadime halanın yaş çayını doğrudan etkilemektedir. Yetkililer bu yapıyı artık silkelenmelidir.
Özel Sektöre Açık Mesaj
Gelelim kuru çay piyasasına…
Özel sektör çay fabrikası sahipleri, ne yaptığınızı zannetmeyin ki kimse bilmiyor.
Geçen yıl yaş çay almadınız. Bu yıl ise stok yapmadan piyasaya girme planları yapıyorsunuz. Vatandaş mağdur olmasın, ucuz yaş çaya yönelmesin diye ,bu bölgenin evlatları risk alarak devletin belirlediği kotolarin üzerinde alımlar yaptı.Bu risk öyle risk ki zamanin genel müdürü nejat Ural fazla yaş çay aldığı için belkide halen yargılanıyor.Çaykur Genel Müdürü bu yargılama işini mutlaka biliyor yine risk alarak bizleri üreticileri mağdur etmemek için fazla yaş çay alarak kendini geleceğini belkide çoluk çocuğunu riske atıyor bunuda kısa bir dip not olarak belirteyim.
Bugün görüyoruz ki özel sektörün piyasada da deposunda da yeterli kuru çayı yok.Kendi müşterilerine vereceği kuru çay hariç depolarında kuru çay yok.
Amaç belli, Çaykur’un bu yıl fazla yaş çay almasını engellemek. Geçmiş yıllarda çeşitli yollarla hatirli kisileri araya sokarak Çaykur’dan kuru çay alanlar, bugün neden Çaykurun Kuru çay ihalelerine girmiyor?
Bu sorunun cevabı ortada.
Üreticiye Çağrı...
Uyanın bölge üreticileri, uyanın!
Amaç,Çaykur’u kuru çaya boğmak ve yaş çay alım fiyatını piyasada özel sektörün belirlemesini sağlamaktır.
Bu yüzden üreticilerimizden açık bir çağrım var:
Destekleme konusunda tek yürek olalım. Miktarına bakmayalım,bir kuruş bile olsa bu sistemin devamı için oto kontrol mekanizması olduğunu bilelim bilmiyorsak sorup öğrenelim.
Son Söz
Çaykur yöneticilerine de çağrımdır: Pazarlama ana bayilerini mutlaka yeniden yapılandırın.
Özel sektöre de açıkça söylüyorum: Ne yaparsanız yapın, bu millet ve bu devlet var oldukça planlarınız tutmayacaktır.
Biz bu toprakların insanıyız. Allah’ın bize bahşettiği bu ürünü korumak zorundayız. Küçük düşünmeyelim. Günü kurtarmaya değil, geleceği inşa etmeye odaklanın.Çocuklarımıza bu ürünü bırakmalıyız.
Bu çayın gelecek nesillere aktarılması için bazen kızsak da susmayı, yutkunmayı bilmeliyiz.
Not:Bi önceki yazimda büyük ɓüyük bir tip ciya seslenmistim.Tip hemde istanbul univesitesinden mezun .Tip ci yazdigim wapsat yazismalari bende Saga sola dogrulari söyle.Ve ve beni cakallara sorup nasi biri oldugumu ögrenmeye kalkma yanılırsın.Seni o koltuga atayanlara sor beni, o sıkıntı şahsi mesele deme,yakışmıyor o diplomana o koltuga. Her şeyi söyledim sana bu şahsi bir konu degildi. insanlik için di.Sende insanlik yok TİP ci Yalpalama ah ah ah...
Sevgilerimle,
Bayram Arif Turan