Milyonlarca SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı emeklisi ile memur ve memur emeklisinin kilitlendiği 3 Temmuz Haziran ayı enflasyon verisi öncesi, Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun'dan bomba analiz geldi. Kamuoyunda "emekliye zam" olarak adlandırılan artışın aslında satın alma gücünü artıran bir "zam" değil, sadece geçmiş 6 ayın kayıplarını telafi etmeye çalışan bir "enflasyon farkı" olduğunu belirten Erdursun, kök maaş ile en düşük emekli maaşı arasındaki uçurumu gözler önüne serdi.
SGK uzmanı Özgür Erdursun en düşük emekli maaşını kök aylık üzerinden açıkladı - Resim: 2
Türkiye, 3 Temmuz'da açıklanacak olan Haziran ayı enflasyon verisine ve dolayısıyla memur ile emeklinin 6 aylık enflasyon farkına odaklanmışken, Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun yazdığı köşe yazısında milyonlarca hak sahibini sarsacak hukuki gerçekleri ve sistemdeki tıkanıklığı kaleme aldı. Erdursun, enflasyon farkının kağıt üzerinde artış göstereceğini fakat milyonların cebine tek bir kuruş bile yansımayacağını net örneklerle ortaya koydu.
Kamuoyunda 3 Temmuz'da açıklanacak veriye "zam" denilmesinin büyük bir yanılgı olduğunu belirten Özgür Erdursun, köşe yazısında şu ifadelere yer verdi: "Kamuoyunda buna çoğu zaman 'emekliye zam' deniliyor. Ancak doğru ifade 'zam' değil, enflasyon farkıdır.
Çünkü zam, kişinin satın alma gücünü artıran ilave bir artıştır. Enflasyon farkı ise geçmiş altı ayda fiyatlar arttığı için kaybedilen satın alma gücünü telafi etmeye yöneliktir. Yani daha fazla ürün alabilmek için değil, aynı ürünü yeniden alabilmek için verilen bir farktır.
Ancak temmuz ayında milyonlarca emekli açısından daha büyük bir sorun ortaya çıkacak. Enflasyon farkı açıklanacak, emekli aylıklarına kâğıt üzerinde yansıyacak; fakat yaklaşık 4,7 milyon emeklinin cebine aynı şekilde yansımayacak."
Sistemdeki adaletsizliğin ulaştığı boyutları ve dul-yetim maaşı alanların yaşadığı mağduriyeti aktaran Erdursun, tehlikenin büyüklüğüne şu sözlerle dikkat çekti: "Bugün en düşük emekli aylığı 20 bin liraya tamamlanıyor. Ayrıca dul ve yetim aylığı alanlar, hisseleri oranında bu tutarın da altında aylık alabiliyor.
Bu nedenle sorun yalnızca 20 bin lira alan emeklileri değil, dul ve yetim aylığı alan milyonlarca hak sahibini de ilgilendiriyor. Buradaki temel mesele kök aylık ile tamamlanan aylık arasındaki farktır. Temmuz ayında SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yaklaşık yüzde 18 civarında altı aylık enflasyon farkı oluşması bekleniyor.
Ancak bu oran doğrudan 20 bin liralık tamamlanan aylığa uygulanmıyor. Enflasyon farkı önce emeklinin kök aylığına uygulanıyor. Eğer kişinin kök aylığı enflasyon farkı eklendikten sonra hâlâ 20 bin liranın altında kalıyorsa, bu kişi yine 20 bin lira almaya devam ediyor. Yani emeklinin aylığı sistemde artmış görünüyor; fakat cebine giren para değişmiyor."
En düşük emekli aylığının taban fiyatının yükseltilmesi için Meclis'ten yasal düzenleme çıkması gerektiğini, bunun da otomatik olmadığını belirten Erdursun, temmuz ayındaki takvim sıkışıklığını şöyle özetledi:
"En düşük emekli aylığının artırılabilmesi için ayrıca yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Bu tutar otomatik olarak artmıyor. Temmuz takvimi de bu nedenle önem taşıyor. Emekli aylıkları 17 Temmuz’dan itibaren ödenmeye başlanıyor.
Bu nedenle en düşük emekli aylığını artıracak yasal düzenlemenin temmuz ödemelerine yetişmesi oldukça zor görünüyor. Büyük olasılıkla milyonlarca emekli temmuz ayında yine 20 bin lira almaya devam edecek. Yasal düzenlemenin ağustos ayında yapılması halinde ise yeni en düşük emekli aylığı uygulanacak ve temmuz ayında alınamayan fark geriye dönük olarak ödenecek."
İlyas GÜR
Editör
