Benim yazarlık boyutum tarihe not düşme, geçmişi hatırlatma çabasıdır. Ağabeyim Enver Kar Rize merkezde Antikacı Muhtar diye bilinir. Yeni Orta Camii altında antikacı dükkanı var. Biriktirme kültürü çocukluğumdan geliyor. Ben bu çalışmaları yaparken kaynak ve materyal bulma sorunları yaşadım. Şimdi ürettiklerimizle bir arşiv oluştu. Bölge konusunda çalışmalar yapan gençlere yardımcı oluyorum. Tarih bilinci aileden başlar. Son zamanlarda Rize üzerine güzel çalışmalar gerçekleştiriliyor. Ben de onlara destek veriyorum.
Böyle bir ortamda büyüdüm. Şiir benim için bir haykırış, deşarj olma modeli. Araştırma çabam öğrenme merakından geliyor. Fotoğraf, hayata bakışın yansımasıdır. Hayata güzel bakmayan insandan, güzel fotoğraf çekmesini bekleyemezsiniz. Kendisini yırtsa dağlar tepeler tırmansa yüreğinde insan sevgisi yoksa olmaz. Önemli olan hayata güzel bakan bir çift göz, iyi bir yürek ve insan olmaktır. Ben bu çağda eskiyi özlüyor, eskiyi gözlüyorsam, demek ki bu çağın eskicisiyim. Bu yüzden “Siz kimsiniz? Ne iş yaparsınız?” diyen olursa Modern Çağın Eskicisiyim yanıt veriyorum. Geçmişin izini tozlu raflarda süren bir arşivci -araştırmacının ele geçirdiği belge karşısında duyduğu duygu, ancak bir arkeoloğun toprak altında ilk ipuçlarını gördüğü tarihi esere bakarken hissettikleriyle karşılaştırılabilir. Her ikisi için o anda hissedilenler tarifsizdir. Bu duyguyu bir kez hisseden esiri haline gelir, asla kurtulamaz.
Bir kentin üstüne sinen izleri ve tarihe dair ipuçlarını yakalamak çabası içerisindeyken birçok Rize fotoğrafına ulaşmakla birlikte Osmanlı’nın son dönemleriyle Cumhuriyet’in ilk yıllarına tanıklık eden belgelere ulaşmak sanıldığı kadar kolay olmadı. İstanbul’da bütün sahafları müzayedecileri takip ediyor, ilimizin geçmişine dair izler bulmak için efor sarf ediyorum. Çünkü fotoğraf Rize’de nem oranın yüksek olması ve hava şartlarından elli yıldan daha uzun bir süre yaşamıyor. Rize’nin rutubetli iklimi yazık ki fotoğrafın ömrünü büyük oranda azaltıyor. Bu nedenle elimdeki arşivin ancak yüzde beşini Rize’den temin ettim diyebilirim. Geriye kalan kısım içinse sahaflar ve küçük çaplı müzayedecilerin peşinde uzun soluklu bir koşturmaca gerekti.
Çabamızı günden güne büyüterek sabırla, dikkatle ve özenle sürdürmeye çalışıyorum.
Bazen bir fotoğrafa ulaşmak için aylar geçmesi gerekiyor. Bazen de emeksiz kazançla karşına çıkan maliyeti yükselten rakipler oluyor. İstanbul’daki iz sürmelerim sonucu şehrin hiç bilmediğim bölgelerine kadar uzandım. Ne basit ve derinlikten uzak yakıştırmalarla karşılaşmamız, ne de kısır çekişmeler bizi yolumuzdan alıkoymadı. Rize için uğraş veren herkesi, her yayını takdir ettik ve tanıtmak için uğraş verdik.
Siyasi kimliğine veya hiçbir farklılığına bakmaksızın, ilimize değer katmış, siyaset, spor, sanat, kültür alanlarında iz bırakmış Rizelileri hep dile getirdim. Onlarla ilgili yazılar yazdım, sergiler açtım. Hiçbir beklenti kaygısı olmadan insanlarla paylaştım. Çalışmalarım ulusal basında yer buldu. Örneğin, gazeteci ağabeyim Savaş Ay dört kez ulusal basına taşıdı çalışmalarımı. Rize şehrinde tarih sevgisine katkı sağladığıma inanıyorum. Sonundaki mutluluğun hiçbir şeyle ölçülemeyeceğini bilerek, sahip olduğum birikimin gün ışığına çıkması gerektiğine inanarak kitap aşamasına geçtik. Evvel Zaman İçinde Rize, Bütün Yönleriyle Rize Spor Tarihi ve devamında Bir Zamanlar Rize isimli prestij çalışmalarım bir kent belleği oluşturdu. Kaybolmuş büyük bir hafıza geri geldi. Bu eserlerin hayata geçmesinde imdada Mustafa Karali yetişti. Evvel Zaman İçinde Rize, Bütün Yönleriyle Rize Spor Tarihi ve Bir Zamanlar Rize isimli üç koleksiyon niteliği taşıyan prestij kitap onun sayesinde hayat buldu.
Hiçbir çalışmamızda siyasi ayrımcılık gözetmedik. Önceliğimiz hep Rize oldu. Üreteni tüketmemek lazım…
Fatih Sultan KAR / İST.
İlyas GÜR
Editör
