Türk çayının geleceği açısından üretici gelirinin önemine dikkat çeken Kanbur, çay tarımında yaşanan sorunların yalnızca fiyat politikalarıyla sınırlı olmadığını, üreticinin bahçesinden uzaklaşmasının doğrudan kalite kaybına neden olduğunu ifade etti.
“ÜRETİCİ KAZANAMIYOR, BAHÇELER BAKIMSIZ KALIYOR”
Rize'deki çay bahçesi sahiplerinin yaklaşık yüzde 70'inin iş ve geçim şartları nedeniyle İstanbul başta olmak üzere Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde yaşadığını belirten Kanbur, aile başına yıllık ortalama 4-5 ton yaş çay üretimi üzerinden elde edilen gelirin, bahçeye geliş-gidiş, gübreleme, bakım ve hasat giderlerini karşılamakta yetersiz kaldığını vurguladı.
Kanbur, şu değerlendirmelerde bulundu: “Üretici, emeğinin karşılığını alamadığı zaman her yıl biraz daha üretimden kopuyor. Bahçesine ayırdığı zaman ve emek azalıyor. Budama, gübreleme, yabancı ot temizliği ve düzenli bahçe bakımı aksıyor. Bakımsız kalan çay bahçeleri ise zamanla hem verim hem de kalite kaybediyor.
Çayda kaliteyi yükseltmek istiyorsak önce üreticinin ekonomik şartlarını iyileştirmek zorundayız. Bir ton yaş çayın en az iki asgari ücret değerinde olması, üreticinin yeniden bahçesine sahip çıkabilmesi için ekonomik bir zorunluluktur.”
“KALİTE YERİNE TONAJ ÖNE ÇIKIYOR”
Hasat sistemindeki sorunlara da dikkat çeken Kanbur, tonaj üzerinden çalışan sistemin kaliteyi ikinci plana ittiğini savundu.
Özellikle çay tarımını ve bahçe bakımını yeterince tanımayan mevsimlik iş gücüyle yapılan kontrolsüz hasadın sorunu büyüttüğünü belirten Kanbur, şöyle konuştu:
“Çayla birlikte kök, yabancı ot ve çay dışındaki materyaller de toplanıyor. Yaş çaydaki yabancı madde oranının yüzde 15-20 seviyelerine ulaşması sektörümüz açısından ciddi bir alarmdır. Bu durum yalnızca ürün kalitesine zarar vermiyor, aynı zamanda çay bahçelerimizin geleceğini de tehdit ediyor. Bahçelerimiz adeta birer çalı süpürgesine dönüştürülüyor.
Bu şekilde toplanan ürünler fabrikalarda yeterince ayrıştırılmadan işlenip paketlenirse tüketiciye sunulan Türk çayının kalitesi düşer. Kalitesi düşen ürünün piyasa değeri de azalır. Bunun bedelini ise en ağır şekilde yaş çay üreticimiz öder.”
“KALİTE SEFERBERLİĞİ BAŞLATILMALI”
Türk çayının marka değerini korumak için bahçeden fabrikaya kadar uzanan kapsamlı bir kalite seferberliğine ihtiyaç olduğunu ifade eden Kanbur, öncelikle çay dışındaki yabancı materyallerin tüketiciye sunulan ürünlere karışmasının önlenmesi gerektiğini söyledi.
Kanbur, açıklamasında şu çağrıyı yaptı: “Artık bu kısır döngüyü kırmak zorundayız. Öncelikle kuru çayda kaliteyi yükseltmeli, çay olmayan yabancı materyallerin nihai ürüne girmesini önleyecek tedbirleri acilen almalıyız. Ardından bahçeden fabrikaya kadar uzanan kapsamlı bir kalite seferberliği başlatmalıyız.
Bir ton yaş çayın en az iki asgari ücret değerinde olması, üreticinin yeniden bahçesine sahip çıkmasının temel şartıdır. Büyükşehirlerde yaşayan bahçe sahiplerinin memleketlerine dönmesi, bahçelerini bakımlı tutması ve ailelerin yeniden çay tarımına yönelmesi için üretimin ekonomik bir karşılığı olmalıdır.”
“KALİTELİ ÇAYIN TEMELİ BAHÇEDE ATILIR”
Kaliteli çayın yalnızca fabrikalardaki teknoloji ve makinelerle üretilemeyeceğini belirten Kanbur, kalite zincirinin bahçede başladığını ve doğru hasat ile nitelikli imalat aşamalarında tamamlandığını dile getirdi.
Kanbur, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: “Kaliteli çay yalnızca fabrikadaki makinelerle üretilemez. Kalite önce bahçede başlar, doğru hasatla devam eder ve fabrikada nitelikli imalatla tamamlanır.
Kaliteli bahçe, kaliteli bakım, kaliteli hasat, kaliteli yaş yaprak, kaliteli imalat ve kaliteli siyah çay!
Çay sektörünün bütün paydaşlarına çağrımızdır: Gelin, çay tarımını günübirlik fiyat tartışmalarının ötesinde ele alalım. Üreticinin gelirini, bahçelerimizin geleceğini ve Türk çayının marka değerini birlikte koruyalım.
Herkes bir kez empati yapsın ve bu kötü gidişatta kendi sorumluluğunu sorgulasın.
Çünkü üreticinin kazanamadığı yerde bahçe bakımlı kalmaz, kaliteli hasat yapılamaz ve Türk çayının geleceği korunamaz.
İlyas GÜR
Editör

















