Boz, çocuk ve genç intiharlarının bireysel ruhsal sorunlar ya da aile içi nedenlerle açıklanamayacağını belirterek, yaşanan tabloyu devletin koruma, önleme ve sosyal destek yükümlülükleriyle doğrudan ilişkili yapısal bir insan hakları sorunu olarak değerlendirdi. Özellikle Muş’ta yoksulluk, eğitime erişimde eşitsizlik, işsizlik, güvencesizlik ve kamusal psikososyal destek mekanizmalarının yetersizliğinin toplumsal bir alarm durumuna işaret ettiğini vurguladı.
“Devletin yükümlülüğü sadece yaşam hakkını tanımakla sınırlı değil”
Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’ye dikkat çeken Boz, sözleşmenin 6, 24 ve 39. maddeleri kapsamında devletin çocukların yalnızca yaşam hakkını tanımakla değil, bu hakkı fiilen koruyacak önleyici sosyal politikaları hayata geçirmekle yükümlü olduğunu ifade etti. Çocukların ruhsal sağlığının korunması, travmatik yaşam koşullarının etkilerinin giderilmesi ve psikososyal destek mekanizmalarının oluşturulmasının açık bir devlet sorumluluğu olduğunu belirtti.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 2. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatlarını da hatırlatan Boz, özellikle çocuklar ve gençler söz konusu olduğunda, intihar riskinin öngörülebilir olduğu durumlarda devletin önleyici mekanizmalar kurmamasının yaşam hakkı ihlali olarak değerlendirildiğini kaydetti.
“Anayasal bir zorunluluk”
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 41. ve 56. maddelerine de atıfta bulunan Boz, çocukların korunması ve sağlıklı gelişiminin sağlanmasının, ruhsal sağlık hizmetlerinin erişilebilir ve yaygın hale getirilmesinin anayasal bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
Buna rağmen Muş’ta çocuk ve gençlere yönelik ruh sağlığı hizmetlerinin son derece sınırlı olduğunu belirten Boz, sosyal hizmet uzmanı, psikolog ve çocuk gelişimcisi sayısının ihtiyacın çok altında kaldığını; özellikle TOKİ konutları gibi yoğun yoksulluk ve sosyal dışlanmanın yaşandığı bölgelerde koruyucu ve önleyici sosyal politikaların hayata geçirilmediğini vurguladı.
“İntiharlar öngörülemez değil”
Yaşanan ölümlerin “öngörülemez” olmadığını dile getiren Boz, bunların uzun süredir biriken ve görmezden gelinen sosyal risklerin sonucu olduğunu ifade etti. Devletin sorumluluğunun yalnızca her ölümden sonra adli soruşturma yürütmekle sınırlı olmadığını belirten Boz, asıl yükümlülüğün bu ölümleri mümkün kılan koşulları ortadan kaldırmak olduğunu söyledi.
Bakanlığa 7 maddelik soru
Boz, bu kapsamda Bakan Göktaş’a şu soruları yöneltti:
Muş’ta çocuk ve gençlerin ruhsal sağlığını korumaya ve intiharları önlemeye yönelik hangi somut psikososyal destek mekanizmalarının yürütüldüğü,
Son beş yılda yaşanan çocuk ve genç intiharlarına ilişkin risk analizi ve izleme çalışması yapılıp yapılmadığı,
Muş’un intihar riski açısından riskli iller arasında değerlendirilip değerlendirilmediği,
İlde görev yapan sosyal hizmet uzmanı, psikolog ve çocuk gelişimci sayısının yeterli olup olmadığı,
Yoksulluk ve sosyal dışlanmanın yoğun olduğu bölgelerde özel erken müdahale programları uygulanıp uygulanmadığı,
Eğitimden kopma ve işsizlik riski altındaki çocuk ve gençlere yönelik hangi sosyal politikaların yürütüldüğü,
Her çocuk ve genç ölümü sonrası sosyal politika ve koruyucu hizmetlerin yetersizliğine dair idari sorumluluk mekanizmalarının işletilip işletilmediği.
Sümeyye Boz, Muş’ta yaşanan çocuk ve genç intiharlarının tüm boyutlarıyla ele alınması ve devletin sosyal, psikolojik ve ekonomik yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğinin açığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.
İlyas GÜR
Editör
