Olayların ardından Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi Hukuk ve İnsan Hakları Komisyonu ile sivil toplum ve hukuk örgütlerinden oluşan bir heyet, 15 Nisan’da cezaevinde incelemelerde bulundu. Heyette, Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan’ın yanı sıra Tutuklu ve Hükümlü Aileleri Hukuk Dayanışma Dernekleri Federasyonu ve Özgürlük İçin Hukukçular Derneği avukatları yer aldı.
“Tekil değil, süreklilik gösteren bir kriz”
Hazırlanan raporda, Mehmet Çeviren’in ölümünün yalnızca bir anlık olayla açıklanamayacağı vurgulanarak, uzun süreli tecrit, sosyal faaliyetlerin kısıtlanması ve yetersiz psikososyal destek gibi unsurların yaşam hakkı açısından ciddi risk oluşturduğu ifade edildi.
Rapora göre Çeviren’in yaklaşık 2,5 yıl boyunca tek kişilik odada tutulduğu, ortak yaşam alanlarına geçiş taleplerinin karşılanmadığı ve sosyal haklardan yeterince yararlanamadığı belirtildi. Ayrıca kurum genelinde spor, kurs ve sohbet gibi faaliyetlerin son derece sınırlı olduğu tespit edildi.
Heyetin raporunun 23 Nisan’da kamuoyuna açıklanmasının ardından, aynı gün Dılbaz Abi’nin hayatını kaybetmesi, cezaevi kampüsünde yaşanan risklerin “münferit değil, yapısal” olduğu yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.
“Delil ve süreçlerde çelişkiler var”
Raporda, Mehmet Çeviren’in ölümüne ilişkin bazı çelişkilere de dikkat çekildi. Mahpus beyanlarına göre Çeviren’in olaydan önce mektup yazdığını söylediği, ancak olay yeri incelemesinde böyle bir not bulunmadığının ifade edilmesi soru işaretlerine yol açtı. Bu durum, delillerin korunması ve soruşturmanın şeffaflığı konusunda çağrılara neden oldu.
Öte yandan cezaevi yönetiminin son bir yıl içinde birden fazla intihar ve girişim vakası yaşandığını doğruladığı da raporda yer aldı.
Meclis’e “acil inceleme” çağrısı
Aralarında Batman Milletvekilleri Zeynep Oduncu Kutevi ve M. Rüştü Tiryaki’nin de bulunduğu milletvekilleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesindeki İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu’na başvurarak acil yerinde inceleme yapılmasını talep etti.
Başvuruda, cezaevi kampüsünde yaşam hakkının korunmasına yönelik etkili denetim mekanizmalarının işletilmediği öne sürülerek, sorumluların tespit edilmesi ve bağımsız bir soruşturma yürütülmesi istendi.
“Ağırlaştırılmış müebbet rejimi yeniden değerlendirilmeli”
Başvuruda ayrıca, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infaz rejiminin insan hakları standartlarıyla uyumu da tartışmaya açıldı. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına atıf yapılarak, mahpuslar için “umut hakkı”nı içeren bir gözden geçirme mekanizmasının bulunmamasının ciddi bir sorun olduğu vurgulandı.
Milletvekilleri, mevcut yasal düzenlemelerin gözden geçirilmesi, tecrit uygulamalarının etkilerinin incelenmesi ve uluslararası standartlara uygun reformların yapılması gerektiğini belirtti.
Ortak talep: “Acil müdahale şart”
Başvurunun sonunda, Batman Cezaevi Kampüsü’nde yaşanan ölümlerin tüm yönleriyle araştırılması, delillerin korunması ve benzer vakaların önlenmesi için acil adımlar atılması çağrısı yapıldı. Yetkililerden, hem idari hem de yasal düzeyde etkili ve kalıcı çözümler üretilmesi istendi.
İlyas GÜR
Editör
