Rize, son yıllarda artan betonlaşma, dik ve engebeli arazi yapısının getirdiği kentsel sıkışıklık ve vadilerdeki çok katlı yapılanmalar nedeniyle doğal yeşil dokusunu büyük ölçüde kaybediyor.
Şehir merkezindeki dar alanlar ve yürütülen kentsel dönüşüm süreçleri, estetikten ve çevre uyumundan uzak bir yapılaşma baskısı oluşturuyor. Öyle ki, bazen yol ve altyapı çalışmaları sırasında beton tabakaların altından çıkan tarihi taş köprüler gibi kültürel miraslar bile bu kontrolsüz şehirleşmenin geçmişte doğayı ve tarihi nasıl gölgelediğini kanıtlıyor.
Toprağın kokusunu bilen Rizeliler, bugün çocuklarını taştan hapishanelerde büyütmek zorunda kalmanın derin acısını çekiyor.
Şehir merkezinde nefes alacak tek bir ağaç gölgesi bulamadıkça, parsel bazlı Denizin varlığını gölgeleyen kat artışları Rizeliyi kendi memleketinde Denize ve Yeşile hasret bırakıyor.
Rize sadece görsel ve sosyal olarak çölleşmiyor; coğrafi yapısı gereği dikey mimari eliyle büyük bir felakete sürükleniyor. RTEÜ bünyesindeki Heyelan Uygulama ve Araştırma Merkezi ile bilim insanlarının yağış-heyelan ilişkisi üzerine yaptığı tüm çalışmalar, eğimi ve yağışı yüksek olan bu coğrafyada zeminin jeoteknik yapısı dikkate alınmadan yapılan imar baskılarının nasıl birer saatli bombaya dönüştüğünü gösteriyor.
Geçtiğimiz dönemde Rize Belediyesi ile RTEÜ İklim Değişikliği ve Çevre Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi arasında sürdürülebilir şehircilik protokolü imzalandığı söylendi. Eğer doğru ise;
Bu imzalar sadece kağıt üzerinde kalsın, göz boyansın diye atımış olamaz!.
Madem ortada "akademik bilgi birikimini yerel yönetimle buluşturma" sözü var, o halde belediye meclisi neden hala bilimin dikey mimariye ve kontrolsüz yoğunluk artışlarına dair koyduğu kırmızı çizgileri görmezden geliyor?
Çözüm Çağrısı:
"Ortak Bir "Kent Anayasası"
Bu gidişata dur demek siyaset üstü, ideolojiler üstü bir vatandaşlık görevidir. İdari makamlar ve kentin tüm dinamikleri elbette ki bunun herkesten çok farkındadır.
Rize Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü: Şehir merkezinde yürütülen parsel bazlı yoğunluk artışlarını ve imar planı değişikliklerini RTÜ Bilimsel çalışmaları ve Protokolleri gereği ivedilikle incelemelidir.
Akademik raporların sunduğu çevre felaketi riskine karşı mülki koruma mekanizmaları derhal devreye sokulmalıdır.
Rize Belediyesi: Kat artışı ve imar tadilatı taleplerini beslemeye mecbur bırakılmamalı, radikal kamulaştırma kararlarıyla kent merkezine yapay dolgu alanları dışında, gerçek ve kalıcı devasa yeşil alanlar kazandırmalıdır.
Siyasi Partiler ve STK'lar:
Ticaret Odası, Mimarlar Odası ve tüm sivil toplum kuruluşları bir araya gelerek belediye meclis kararlarını şeffaf bir şekilde hep birlikte ele almalı ve Rize'nin geleceğini kurtaracak ortak bir "Kent Anayasası" oluşturulmalıdır.
Rize, ya ait olduğu renge, yani yeşiline yerel yönetimlerin bilimi dinleyen radikal adımlarıyla geri dönecek, ya da, bu hırsla kendi yarattığı çarpık kentleşme ve sıkışıklığı içinde oluşturulan beton dünyasında adeta nefes alınamaz durumu yaşamaya devam edecektir.
Bilimi dinleyin, dikey mimari ihanetine son verin! Rizeli yeşile hasret, Şehre ilk gelen misafirler şoke olup hayrete düşüyorlar.
Rize'de kişi başına düşen yeşil alanın Türkiye ortalamasının çok altında kaldığı ve kentin betonlaşma nedeniyle estetik, ekolojik ve yapısal bir kentsel dönüşüm krizi yaşadığı belirtiliyor.
Rize'nin geleneksel dokusunu yok eden dikey yapılaşmaya son verilmesi, bilimsel veriler ışığında kamulaştırma ve acil imar revizyonları yapılması çağrısını ciddiye almak ve bir daha düşünmek şart.
Mevcut Durum ve Çözüm Arayışları
Deniz Dolgusu ve Millet Bahçesi Projesi: Şehir merkezindeki sıkışıklığı aşmak amacıyla Rize Belediyesi öncülüğünde sahil şeridine büyük bir Millet Bahçesi inşa ediliyor.
Deniz dolgusuyla kazanılan bu devasa rekreasyon alanında geniş yeşil alanlar, yürüyüş yolları ve sosyal donatılar yapılarak insanların beton yığınından kurtulması hedefleniyor
Kentsel Yeşil Azlığı: Şehir merkezinde çocukların oynayabileceği, insanların nefes alabileceği aktif park ve dinlenme noktaları ile Yeşil alanlar kritik seviye inmiş durumda.
Beton bariyerler ile viyadük ayakları yüzünden şehrin önünde devasa beton bariyerlere Deniz bağlantısı kesilmiş gibidir.
Yakın zamana kadar "Belediye Blokları" olarak bilinen 23 dönümlük alan kentsel dönüşümle yenilenmiştir.
Blokların yüksekliği ve yoğunluğu azaltılmaya çalışılsa da alan hala tamamen beton zeminli bir ticaret meydanı niteliğinden öte bir yer değildir.
Rize Yeşilin Cennet şehri olmaya Layıktır. "Saygı ile.."