Rize Kültür Çarşısı’nda sanatını sürdüren Nar, farklı ağaç türlerini işleyerek kemençelere hayat veriyor.
Karadeniz kültürünün önemli simgelerinden kemençe, yalnızca ezgileriyle değil, yapımındaki emek ve ustalıkla da yaşatılıyor. Bu geleneği sürdüren isimlerden biri olan Güneysulu kemençe ustası Ahmet Nar, yıllardır el emeğiyle ürettiği kemençelerle yöresel müziğin yaşatılmasına katkı sağlıyor.
1970 yılında Rize’nin Güneysu ilçesine bağlı Tepebaşı köyünde dünyaya gelen, evli ve üç çocuk babası Ahmet Nar, çocukluk yıllarında başlayan kemençe merakının zamanla bir tutkuya dönüştüğünü anlatıyor.
Çocukluk Merakı Ustalığa Dönüştü
Çocukluk döneminde köyünde kemençe çalan kişilere özendiğini belirten Nar, ağabeyinin kemençesini taşıdığı günlerin kendisi için önemli bir başlangıç olduğunu ifade ediyor. Ağabeyinin kemençesini zaman zaman eline alarak çalmaya çalışan Nar, bu süreçte enstrümana olan ilgisini giderek artırdı.
O yıllarda kemençeye ulaşmanın kolay olmadığını dile getiren Nar, ekonomik imkânsızlıkların kendisini kendi kemençesini yapmaya yönelttiğini belirtiyor.
Çalışmaya başladığı dönemde aldığı maaşla istediği kemençeyi satın alamadığını anlatan Nar, bir kemençenin maaşının iki katı fiyatında olmasının kendisini düşündürdüğünü ifade ediyor. Satın aldığı kemençelerden istediği sonucu alamaması da kendi enstrümanını yapma kararında etkili oldu.
Böylece genç yaşlarda başladığı kemençe yapımını zamanla geliştirerek mesleğinin önemli bir parçası haline getirdi.
“Ölü Bir Ağacı Canlandırıyorsunuz”
Kemençe yapımını yalnızca bir el işi olarak görmeyen Ahmet Nar, bu süreci adeta ağaca yeniden hayat vermek şeklinde tanımlıyor. Bir ağaç parçasının işlenerek, şekillendirilerek ve tellerle buluşturularak ses çıkaran bir enstrümana dönüşmesi, ustalık kadar sabır da gerektiriyor.
Mesleğin ilk dönemlerinde yaptığı kemençelerin ses ve akort bakımından her zaman istediği sonucu vermediğini belirten Nar, zaman içerisinde deneyim kazanarak kendisini geliştirdiğini anlatıyor.
Bugüne kadar çok sayıda kemençe yaptığını ifade eden usta, ürettiği enstrümanların bir bölümünü de hediye ettiğini söylüyor. Kemençe yapımında deneyimin yanı sıra sevginin ve merakın da büyük önem taşıdığını vurguluyor.
Kemençe Yapımında Erik Ağacını Tercih Ediyor
Kemençe yapımında kullanılan ağaç türlerinin enstrümanın kalitesi ve sesi üzerinde etkili olduğunu belirten Ahmet Nar, özellikle erik ağacını tercih ediyor. Dut ve kiraz ağacının da kemençe yapımında kullanıldığını ifade eden Nar, her ustanın farklı bir ağaç türünü tercih edebildiğini dile getiriyor.
Erik ağacının kurutulmasının zor olduğuna dikkat çeken Nar, uygun ağacın bulunmasının ve doğru şekilde hazırlanmasının büyük önem taşıdığını belirtiyor.
Kemençe yapımında ağacın yalnızca şekillendirilmesinin yeterli olmadığını anlatan Nar, ahşabın kuruması ve dinlenmesi gerektiğini söylüyor. Özellikle kaliteli bir kemençe üretmek için ağacın yıllarca kurutulmasının gerekebildiğini ifade eden usta, bu sürecin enstrümanın yapımındaki en önemli aşamalardan biri olduğunu vurguluyor.
Nar, yıllar içinde uygun özelliklere sahip ağaçları buldukça biriktirdiğini ve gelecekte yapacağı kemençeler için sakladığını da belirtiyor.
Farklı Kemençe Tasarımları Üretiyor
Ahmet Nar, kemençe yapımında farklı tasarımlar üzerinde de çalışıyor. Tek parça, iki parça ve yaprak kemençe olarak adlandırılan farklı türlerde üretim yaptığını belirten Nar, bu çeşitliliğin enstrüman yapımındaki farklı yöntemleri ortaya koyduğunu ifade ediyor.
İlk yaptığı kemençelerden bazılarını hâlâ saklayan usta, bu enstrümanlara yalnızca geçmişten kalan eşyalar olarak bakmıyor. İlk çalışmalarıyla bugünkü üretimlerini karşılaştırarak yıllar içerisinde katettiği mesafeyi de görebiliyor.
Nar, geçmişini unutmamak ve mesleğe başladığı günleri hatırlamak için ilk kemençelerini muhafaza ettiğini dile getiriyor.
Kemençenin Müzikal Kullanım Alanı Genişliyor
Kemençenin farklı müzik türlerinde ve çeşitli enstrümanlarla birlikte kullanılabileceğine dikkat çeken Ahmet Nar, özellikle bağlama ve gitar gibi çalgılarla birlikte oluşturduğu tınıların farklı bir müzikal zenginlik sunduğunu belirtiyor.
Kemençenin üç telli yapısına rağmen geniş bir müzikal ifade alanına sahip olduğunu ifade eden Nar, enstrümanın farklı ses aralıklarında üretilmesi ve geliştirilmesiyle yeni kullanım olanaklarının ortaya çıkabileceğini anlatıyor.
Kemençe yapımında kendisini geliştirmeye devam eden Nar, bu alanda kendisinden daha deneyimli ustaların çalışmalarına da saygı duyduğunu belirtiyor.
Geleneksel Sanatı Geleceğe Taşıyor
Rize Kültür Çarşısı’nda çalışmalarını sürdüren Ahmet Nar, yıllarını verdiği kemençe yapımını Karadeniz kültürünün yaşatılmasına katkı sunan bir uğraş olarak görüyor.
Çocukluk yıllarındaki merakını el emeğiyle şekillenen bir sanata dönüştüren Nar, her kemençede ayrı bir emek ve hikâye bulunduğunu ifade ediyor. Ağaç seçimiyle başlayan, sabır ve ustalıkla devam eden bu süreç, geleneksel müziğin en önemli enstrümanlarından birinin gelecek kuşaklara aktarılmasına da katkı sağlıyor.
Ahmet Nar’ın hikâyesi, kemençenin yalnızca çalınan bir enstrüman olmadığını; aynı zamanda emek, sabır, sevgi ve kültürel hafızayla yaşatılan bir sanat olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
İlyas GÜR
Editör
