Yönetimde liyakatın kalitesi, yönetilen grubun kültür seviyesi ile eşit-yatay düzlemde gerçekleşir. Alt olur da üst olmaz!
TOPLUM KAVRAYIŞ KÜLTÜR KALİTESİNİN
KENDİ YÖNETİM AYNASINDAKİ LİYAKATIN GÖRÜNTÜLÜ YANSIMASI
Kendi Kültürü ile Yönetime Hakim veya Vasata Mahkûm kitlenin baskın kültürü.
Bir toplumda ya da kurumda işin ehli olanların işin başına gelmesi, yani liyakat, modern yönetim anlayışının en kutsal ideallerinden biridir.
Hemen her aksaklıkta kurulan o meşhur cümle hafızalarımızdadır: "İş, ehline verilmedi."
Ancak gözden kaçırılan, çok temel bir sosyolojik gerçeklik var; bu sosyolojik gerçeklik ise; çoğunlukla "görmezden gelme"nin seçilmesi!" dir.
Bir yönetim kadrosunun liyakat kalitesi,
o kadronun yönettiği topluluğun genel kültür ve ahlak seviyesinin üzerine çıkması çok kere olası olmamıştır.
Sosyal mimaride kesin bir kural işler;
"Altı ne kadarsa, üstü de o kadardır." Yönetim asla tek bir kişiden ibaret değildir; Yönetimin etrafını çepeçevre saran da, topluluğun içinden çıkıp makamları işgal eden' de aslında, yönetilenlerin ( kendine) benzer eş ve denk bir küme'si olur.
Yönetici sınıfı ve onların bürokrasiyi paylaştığı kadrolar, uzaydan dikey bir geçişle topluluğun yönetim kadrosuna gelip yerleşen yabancılar değildir.
Onlar, içinden çıktıkları toplumun, çalıştıkları kurumun kültür havuzundan beslenir, orada büyür ve oranın değerlerini heybelerinde taşıyarak yukarıya tırmanırlar. Kuralların çiğnenmesini pratiklik sayan, kuyrukta öne geçmeyi zekâ olarak gören bir kitle kültüründen; adaleti, liyakati ve objektif kriterleri gözeten bir yönetim yapısının çıkmasını beklemek aklın gerçekliğiyle örtüşmez.
Bir grubun kültür seviyesi, kendi içinden çıkaracağı ve makamları teslim edeceği o geniş yönetim küme'sinin sınırlarını çizer.
İşte tam bu noktada, yönetilen kitlenin derin bir çelişkisi ve sosyolojik trajedisi başlar.
Topluluk, kağıt üzerinde liyakatsizlikten şikayet etse de yapısal olarak bu çarpıklığı bizzat besler.
Zimmet, irtikap, mobbing, ötekileştirme ve baskıyı bir yönetim enstrümanı haline getiren; hak-hukuk, yasa-nizam bilmeyen ve kurum kültüründen tamamen yoksun olan idarecilerin karşısında el pençe divan durması, değiştirememesi,haklarını etkili savunmadaki ses çıkaramaması, ve hatta destekler gibi ardısıra dizilerek boyun bükmesi, herseferinde susması, ne yazık ki bu kitle kültürünün "yönetilen kitlenin" derin bir çelişkisi ve sosyolojik trajedisinin en bariz şekilde hayatına yansımasıdır.
Hak aramayı, liyakati savunmayı ve ilkeli duruşu bir risk olarak gören kitleler; liyakatsiz yöneticilerin ardı sıra yürümekten, onlara boyun eğmekten, üzüm gibi ezilmekten adeta örtük bir haz duyar hale gelirler.
Bu minvaldeki durumlarına boyun eğme ve hatta rıza üretme mekanizması, toplumun ve bireylerin yapısal sorunlarını daha da artırarak sünepe bir yaşama kendi elleriyle kendilerini mahkûm etmeye götürür.
Liyakat, yukarıdan aşağıya doğru dikte edilen mekanik bir atama sistemi değil, aksine, aşağıdan yukarıya doğru organik bir talep, bir yansıma ve kabulleniş meselesidir.
Eğitime, emeğe, dürüstlüğe ve entelektüel derinliğe değer vermeyen bir topluluk, en liyakatlı insanı en tepeye eskeza! getirse bile onu ve onu kuşatan ekibini destekleyemez, ve dahi kontrol edemez.
Kültür seviyesi düşük olan grup, kendi yansıması olmayan yüksek nitelikli yöneticiyi yabancı bir doku gibi algılar ve bünyesinden atmak için direnir.
Çünkü liyakatli yönetim kuralla yönetir; kültür seviyesi yetersiz olan kitle ise kendi içinden çıkardığı o bildik, kuralsız, iltimasçı ve baskıcı güruhla çalışmayı, ona biat ederek konforlu bir sünepelik içinde yaşamayı tercih eder.
Netice itibarıyla, yönetimde kalıcı bir liyakat düzeni arzulanıyorsa, gözleri sadece en üst koltuktaki tek bir isme dikmek eksik ve hatalı bir yaklaşım olur. Çözüm, tabanın kültür seviyesini, ahlaki standartlarını ve niteliğini yukarıya taşımaktan, boyun eğme kültürünü kırmak, anlayış zihniyetini geliştirmekten geçer.
Yönetilenler neye değer verirse, makamları dolduran o insan kümesi
de o değerlerin doğrudan birer yansıması olur.
Unutmayalım ki alt katmanların vasatlığı, dalkavukluğu ve kuralsızlığı üzerine inşa edilmiş hiçbir "kumdan kale" liyakat kulesi ayakta kalamaz.
Üstün nitelikli bir yönetim isteyen kitle, önce baktığı ve kendisini gördüğü o aynanın, "yani ortak kültürün" kalitesini yükseltmek zorundadır.
SOSYOLOJİ; Toplum, grup, kitle, ekip, yönetim kümesi vs nerede olursa olsun bu minval üzere bir sonuç gerçekliğini neredeyse yanılgısız, sapmasız öngörür.
Hal böyle iken Sonuçta; SONUÇ DEĞİŞMEZ!
Kültür niteliği üst olan toplumlar ortak akıl ve yönetim erki ile topyekün sonuç elde eder, olması gerekeni başararak ikame ederek müreffeh bir hayatı yaşarlar.
Sağlıklı, Mutlu, Müreffeh hayatların yaşanması dileğiyle,
Esenlikler içinde Hoşça Kalın...