Modern Linç Kültürüne Işık tutmak!
Sizler. Bu hikayeyi İktitar-Muhalefet olarak teşbih ve günümüze kıyasını takdir edebilirsiniz. "Okuyucu Takdirlerine..."
"CAMBAZIN HİKAYESİ"
Aşağıdakiler cambazın muvaffakiyetini değil, dengesini kaybedip yere çakılacağı o yıkım anını arzulamaktadır.
Aşağıdakilerin yukarıdaki ipe çıkıp risk alamadığı ve ipteki Cambaza bir alternatif olma eylem ve becerisi ile öne çıkamadıkları için; mevcut ipte olan Cambaza karşı tutumları ise;
cambazın muvaffakiyetini değil, dengesini kaybedip yere çakılacağı o yıkım anını arzulaması çaresizliğinden başka birşey ya da bir alternatif oluşturabilmesi de değildir.
Psikanalitik açıdan bakıldığında, cambazın düşmesini bekleme arzusu, "Birilerinin" kendi yetersizliklerini ve eylemsizliğini maskeleme çabasıdır.
Telin üzerine çıkma beceri ve cesareti gösteremeyen edilgen beyinler, o yükseklikteki figürün aşağı çekilmesiyle kendi sıradanlıklarını meşrulaştırabileceklerini sanırlar.
Bu durum, edebiyat sosyolojisi açısından kitlelerin trajediden ve başkasının acısından devşirdiği o ilkel tatmin duygusunun yalın - apaçık dışavurumudur.
Tel Üstündeki İnsan ve Aşağıdaki Seyirci bakışının Refik Halid Karay’ın
Türk edebiyatının mihenk taşlarından biri olan "Cambazın Hikayesi"ndeki o zamanın yığınlarının ilkel kökleriyle " bugünün modern yığınları ve muhalefetine yansımasının tezahürü de aynısıdır."
"Cambazın Hikayesi İlk bakışta bir panayır eğlencesini betimliyor gibi görünse de , insan psikolojisinin ve kitle sosyolojisi ile muhalefetin bugünkü sosyolojisinin nekadar ilkel ve edilgen olduğunu, aslında en karanlık dehlizlerinin ortaya çıkmasına ışık tutup gösteriyor.
Hikayede, ölümle yaşam arasındaki o incecik ipte yürüyen cambazın hüneri, yığın izleyiciler ve muhalefet için estetik bir hayranlık nesnesi asla değildir.
Refik Halid Karay, keskin ve gerçek realizmiyle kalabalığın düşünsel satır aralarındaki asıl gizli iç arzularını da net biçimde deşifre eder:..
Refik Halid Karay'ın geçmiş zaman anlatısı, günümüzün "seyir toplumu" (society of the spectacle) dijital gözetim çağında katmerlenerek varlığını sürdürmektedir. Aşağıdakilerin tek düşünsel mahareti ise; cambazın muvaffakiyetini görmek değil, dengesini kaybedip yere çakılacağı o yıkım anını arzulamaktan başka birşey değildir.
Seyir toplumu, bugünün dünyasında sosyal medya platformları eliyle tam bir "panayır alanına" dönüştürülmüştür.
Bugün herbir bireyin risklerle boğuşarak telin üzerindeki cambazlar gibi, evrenin sunduğu o ince telin üzerinde düşmeden ayakta kalabilmesi ile kendi performansını sergileyebilme hüneri hiç kolay değil, tam aksine gerçek bir modern cambazlıktır da!..
Ancak bugün asıl korkutucu olan ise; hiçbir risk ve sorumluluk almayan "telin altındaki kitle psikolojisi"nin hiç değişmemiş, aksine muhalefet siyaseti veya sivil toplum yada sendikalaşma adı altında kurumsallaşmış olmasıdır.
Cambazın Hikayesi ile Ortaya çıkan Modern linç kültürü, Karay’ın tasvir ettiği o kasaba halkının dijitalize olmuş biçimidir. Taraflı veya tarafsız gözükse de yığın seyirci kitleler ve edilgen muhalefet partileri ise; tel üzerindeki risk almış Cambaz figürünün bir dil sürçmesini,
bir hata yapmasını veya;
ahlaki bir zemin kayması yaşamasını pusuda beklemektedir.
Cambazın düşüşü ile bu edilgen yığınlar ve edilgen muhalifler, kolektif bir hazza bürünerek doyuma ulaşmayı umarlar.
Başkasının düşüşü, aşağıdakiler için geçici bir üstünlük illüzyonu yaratma refleksi oluşturma özelliği taşıyor olsa da!.. Refik Halid Karay’ın yüzyıl öncesinden uzattığı bu ayna, bize toplumsal empatinin yitişini ve seyir zevkinin nasıl bir vahşet mekanizmasına dönüşebileceğini hatırlatmaktadır.
Sonuç olarak, insanlığın tekâmülü cambazların ne kadar yüksekte yürüdüğüyle değil, aşağıdaki kalabalığın o düşüş arzularından ne ölçüde arınabildiğiyle ölçülecektir.
Bu edebi dille anatısı yapılan hikayenin hangi yönüyle günümüz Dünyasında tekerrür edip etmeyeceğine Tarih yeniden nasıl tanıklık eder bilemeyiz!...
"Yaşa da Gör" Hayırlısı olsun dileklerimle...
Sevgi, Muhabbet ve Saygı ile Hoşça Kalın
