Raporda, yüksek enflasyon, düşük ekonomik büyüme ve bütçe risklerinin detaylı olarak ele alınmaması gibi faktörlerin bütçe üzerindeki baskıyı artıracağı belirtildi. Rapora göre, özellikle enflasyonun beklenenin üzerinde seyretmesi halinde, harcamalar üzerinde ek baskılar oluşacak ve gelir artışı sınırlı kalırken, vergi gelirleri azalacak.
Enflasyon ve Büyüme Bütçe Açığını Büyütebilir
TEPAV’ın raporunda, 2025 yılı için enflasyonun yüksek seyretmesi ve ekonomik büyümenin düşük kalmasının bütçe açığını daha da büyüteceği vurgulandı. TEPAV uzmanlarından Hakan Yılmaz, enflasyon artışının harcamaları zorlayacağını, düşük büyümenin de vergi gelirlerinde azalmaya neden olacağını ifade etti. Ayrıca, ekonomik programın alternatif senaryolara göre hazırlanmasının eksikliğinin mali riskleri artırabileceği belirtildi.
Önemli Bütçe Riskleri
Rapora göre, 2025 bütçesi açısından risk taşıyan bazı temel noktalar şu şekilde sıralandı:
Enflasyon ve Ücret Artışları: Hedeflenen enflasyonun üzerindeki sapmalara bağlı olarak yılın son üç ayında yapılacak ücret artışlarının personel ödenekleri üzerinde baskı yaratması bekleniyor. Raporda, yıllık ücret artışının yüzde 15-16 bandında olabileceği, ilk altı aylık enflasyon yüzde 6’yı aşarsa toplam ödeneklerde yüzde 10 seviyesinde aşım yaşanabileceği ifade edildi.
Mal ve Hizmet Ödenekleri: Enflasyonun sapması ve tedbirlerin sıkılaştırılması nedeniyle bu kalemlerde baskı artabilir. Ödenekler, enflasyon dalgalanmalarına duyarlı olacağı için mal ve hizmet bütçelerinde aşım riski taşıyor.
EYT ve Cari Transferler: EYT kapsamındaki emeklilerin artışı ve yüksek enflasyon, cari transferleri GSYH’nin yüzde 2’si seviyesine çıkartabilir. Düşük büyüme ve artan işsizlik ise, özellikle yoksul hanelere yapılan desteklerin artmasına yol açabilir.
Yatırım Harcamaları: Yatırımlarda hangi sektörlere öncelik verileceği açık değilken, rasyonel bir planlama yapılmaması yatırım maliyetlerini yukarı çekecek. Bu durum, son üç yılda başlatılan projeler ile bütçe üzerinde ek bir yük oluşturabilir.
Deprem Maliyetleri: Deprem sonrası yeniden yapılanma maliyetlerinin artması sermaye transferleri ödeneği üzerinde ek baskılar yaratacak.
TEPAV’ın raporu, 2025 yılında bütçeyi şekillendirecek maliye politikalarının ve gerekli tedbirlerin doğru uygulanması gerektiğini vurguluyor.
