Boz, Sayıştay’ın 2024 denetim raporuna dikkat çekerek, Bakanlığın faaliyet gideri ile gelirleri arasındaki devasa farkın kamu mali yönetiminde ciddi bir dengesizlik yarattığını vurguladı.
Sayıştay Raporu: Büyük Açık
Rapora göre, Bakanlığın 2024 yılı faaliyet gideri 77 milyar 985 milyon TL, net faaliyet geliri ise sadece 2 milyar 36 milyon TL olarak gerçekleşti. Bu durum, 2024 yılında 73 milyar 518 milyon TL’lik bir faaliyet açığı anlamına geliyor.
Boz, bu açığın temel nedenlerinin açıklığa kavuşturulmasını talep etti ve raporda sadece “faaliyet sonucu” ifadesiyle geçiştirilen duruma eleştiri getirdi:
“Raporda bu zararın hangi kalemlerden kaynaklandığı, hangi harcamaların etkinlik göstermediği veya bütçe kaynaklarının nasıl kullanıldığına dair ayrıntı verilmemiştir.”
Transferler Harcamaların Büyük Kısmını Oluşturuyor
Sayıştay raporundaki tabloya göre, Bakanlığın giderlerinin büyük kısmı Cari Transferler (51,5 milyar TL) ve Sermaye Transferleri (22,1 milyar TL) kalemlerinde toplanıyor. Bu iki kalem, toplam harcamaların yaklaşık yüzde 94’ünü oluşturuyor. Boz, bu durumun kaynakların çoğunun doğrudan teşvik, hibe veya transfer ödemeleri olarak dışa aktığını, yatırım ve üretim odaklı kullanılmadığını gösterdiğini belirtti.
Boz’un Soruları
Milletvekili Boz, Bakan Mehmet Fatih Kacır’a yönelttiği sorularda şunları sordu:
73,5 milyar TL’lik açığın temel nedenleri nelerdir ve hangi harcama kalemlerinden kaynaklanmıştır?
Cari transferler ve sermaye transferleri hangi oranda özel sektöre, kamu kurumlarına ve sivil toplum kuruluşlarına yapılmıştır?
Bu transferlerden faydalanan kurum, kuruluş veya şirketlerin listesi ve aktarılan tutarlar kamuoyuna açıklanacak mıdır?
Bakanlığın yatırım ve üretim odaklı projeler yerine transferlere ağırlık vermesinin gerekçesi nedir?
2025 yılı bütçe planlamasında bu faaliyet açığı nasıl telafi edilecektir, mali sürdürülebilirlik için alınan önlemler nelerdir?
Sayıştay raporunda zararın nedenlerine ilişkin ayrıntı verilmemesinin gerekçesi nedir; Bakanlık bu açığın analizini içeren iç denetim raporu hazırlamış mıdır?
Mali Disiplin ve Verimlilik Kaygısı
Boz, önergesinde ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8. maddesi uyarınca kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasının zorunlu olduğunu hatırlattı. Açığın bu ölçekte olmasının, Bakanlığın kaynak kullanımında verimlilik ilkesini ihlal ettiği kuşkusunu doğurduğunu belirtti.
Önerge, Anayasa’nın 98’inci ve TBMM İçtüzüğü’nün 96 ve 99’uncu maddeleri gereğince Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır tarafından yazılı olarak cevaplanacak.
Bu gelişme, Bakanlık bütçe yönetimi ve harcama politikaları konusunda yeni bir tartışma başlatmış oldu. Kamu ve yatırım odaklı harcamaların şeffaflığı, önümüzdeki dönemde mali sürdürülebilirlik ve hesap verebilirlik tartışmalarının merkezinde yer alacak gibi görünüyor.
