Erdursun’un paylaştığı tabloya göre, 30 yıl hizmet veren bir kamu çalışanının emeklilikte aldığı toplu ödeme, büyükşehirlerde bir konut satın almaya artık yetmiyor. Hatta bazı özel okulların yıllık eğitim ücretlerinin, emekli ikramiyelerine yaklaşması dikkat çekici bir gelişme olarak öne çıkıyor.
İkramiyeler Milyon Lirayı Aşıyor Ama Yetmiyor
Erdursun’un hesaplamalarına göre 30 yıllık hizmet sonunda ödenen emekli ikramiyeleri mesleklere göre şöyle:
- Tekniker: yaklaşık 1 milyon 49 bin TL
- Üniversite mezunu memur: yaklaşık 1 milyon 217 bin TL
- Öğretmen, hemşire, avukat, şube müdürü: yaklaşık 1 milyon 488 bin TL
- Başmüfettiş: yaklaşık 1 milyon 513 bin TL
- Kaymakam: yaklaşık 1 milyon 642 bin TL
- Genel müdür: yaklaşık 1 milyon 827 bin TL
- Vali: yaklaşık 1 milyon 940 bin TL
İlk bakışta yüksek görünen bu rakamların, günümüz ekonomik koşullarında konut piyasası karşısında yetersiz kaldığını belirten Erdursun, özellikle büyükşehirlerdeki fiyat artışına dikkat çekti.
Büyükşehirlerde Konut Hayal Oluyor
Türkiye’nin önde gelen şehirlerinde ortalama konut fiyatlarının ciddi seviyelere ulaştığını belirten Erdursun’un verilerine göre:
- İstanbul: yaklaşık 7 milyon TL
- Ankara: yaklaşık 4,5 milyon TL
- İzmir: yaklaşık 6 milyon TL
- Bursa: yaklaşık 4,4 milyon TL
Bu tabloya göre bir memurun emekli ikramiyesi, İstanbul’da ortalama bir konutun yalnızca yüzde 20’sine denk gelirken, Ankara’da yüzde 30, İzmir’de yüzde 25, Bursa’da ise yaklaşık yüzde 33 seviyesinde kalıyor.
Erdursun, “Devlet memuru 30 yıl çalışıyor ancak emeklilikte aldığı ikramiye artık bir ev almaya yetmiyor” diyerek mevcut tabloyu özetledi.
Eğitim Giderleri de Baskıyı Artırıyor
Konut fiyatlarının yanı sıra eğitim maliyetlerindeki artış da dikkat çekiyor. Bazı özel okullarda yıllık ücretlerin 1 milyon TL seviyesine yaklaştığını belirten Erdursun, emekli ikramiyelerinin artık torunların eğitim masraflarını bile karşılamakta zorlandığını ifade etti.
“Bir memurun 30 yıllık emeğinin karşılığı, torununun bir yıllık eğitim giderine denk gelebiliyor” diyen Erdursun, ekonomik dengesizliklerin sosyal güvenlik sistemine de yansıdığını vurguladı.
Özel Sektörde de Benzer Sorunlar Var
Erdursun, yalnızca kamu çalışanlarının değil özel sektör çalışanlarının da benzer bir tabloyla karşı karşıya olduğunu belirtti. Kıdem tazminatında uygulanan tavan nedeniyle yüksek maaşlı çalışanların gerçek gelirleri üzerinden ödeme alamadığını ifade eden Erdursun, mevcut tavanın yaklaşık 64 bin 948 TL olduğunu hatırlattı.
Bu kapsamda, asgari ücretle çalışan bir işçinin 25 yıl sonunda yaklaşık 825 bin TL tazminat alabildiğini, buna karşılık brüt maaşı yaklaşık 297 bin TL olan bir çalışanın ise yalnızca 1 milyon 623 bin TL tazminat alabildiğini aktardı.
“Toplu Ödemeler Güvence Olma Özelliğini Kaybediyor”
Erdursun, geçmişte emekli ikramiyesi ve kıdem tazminatının ev almak, çocuk okutmak ve emeklilik dönemini güvence altına almak açısından önemli bir rol oynadığını ancak bugün yüksek enflasyon ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle bu işlevini büyük ölçüde yitirdiğini dile getirdi.
Uzmanlara göre, özellikle büyükşehirlerde yükselen konut fiyatları ve eğitim giderleri orta gelirli vatandaşlar üzerindeki baskıyı artırırken, emekli ikramiyesi ve kıdem tazminatı sistemine yönelik yeni düzenlemelerin gerekliliği de yeniden gündeme geliyor.
