Karal, 2014 yılında 170 milyon dolar seviyesine kadar çıkan tarımsal AR-GE harcamalarının 2024 itibarıyla yaklaşık 20 milyon dolara gerilemesinin, ülkenin gıda arz güvenliği, iklim krizine uyum kapasitesi ve kırsal kalkınma hedefleri açısından ciddi bir alarm olduğunu söyledi.
“AR-GE’nin destekleme bütçesi içindeki payının yüzde 0,6’ya düşmesi kabul edilemez”
Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle TBMM’ye soru önergesi veren Karal, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2025 II. Çeyrek Destekleme İstatistikleri'nde yer alan verilere dikkat çekerek, 89,7 milyar TL’lik toplam destekleme bütçesi içinde AR-GE’nin payının yalnızca %0,6 olmasının ciddi bir politika zafiyeti olduğunu belirtti.
Karal, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Tarımsal AR-GE yatırımlarındaki bu dramatik düşüş doğrudan üretime, verimliliğe ve çiftçi gelirlerine yansımaktadır. Bilimsel araştırma ve teknoloji yatırımlarının azaltılması, tarımsal üretim kapasitemizi, kırsal kalkınmayı ve iklim risklerine karşı dayanıklılığımızı zayıflatmaktadır. Gıda arz güvenliğinin küresel tehditler altında olduğu bir dönemde bu gerileme kabul edilemez.”
Milletvekili Karal, Türkiye’nin tarımsal üretim ve kırsal kalkınma hedeflerine ancak bilim temelli üretim modeli ve güçlendirilmiş AR-GE yatırımları ile ulaşabileceğini vurguladı.
“Kaynak daralmasının sebepleri açıklanmalı”
Hasan Karal, Bakan Yumaklı’nın yanıtlaması için sunduğu önergede tarımsal AR-GE’deki gerilemenin nedenlerini ve sonuçlarını detaylı biçimde sorarak hükümetten açıklama talep etti.
Karal’ın önergesinde yer alan sorular şunlar:
Tarımsal AR-GE yatırımlarındaki düşüşün, üretim miktarı, verimlilik, çiftçi gelirleri, maliyet yönetimi, iklim risklerine hazırlık ve gıda arz güvenliği üzerindeki etkileri nelerdir? Bu olumsuzlukları gidermek adına bakanlık hangi tedbirleri planlamaktadır?
AR-GE yatırımlarındaki gerilemenin başlıca sebepleri nelerdir?
2000–2024 yılları arasında tarımsal AR-GE için yıllar itibarıyla ayrılan kamu kaynakları ne kadardır?
2025 yılı toplam tarımsal destekleme bütçesinin ne kadarı AR-GE’ye ayrılmıştır? Bu oranın son 10 yıllık değişim grafiği nasıldır?
2020–2025 döneminde Bakanlık tarafından yürütülen tarımsal AR-GE proje sayısı kaçtır? Hangi tematik alanlara ve bölgelere yoğunlaşmıştır?
Son beş yılda tarımsal potansiyeli yüksek illerde yürütülen AR-GE proje sayısı ve bu projelere ayrılan bütçe nedir?
2020–2025 arasında Bakanlık ile TÜBİTAK, TAGEM, TİGEM ve üniversiteler tarafından yürütülen ortak AR-GE projeleri hangileridir? Bu projelere ayrılan toplam bütçe ne kadardır?
Son yıllarda yürütülen projeler yerli tohum, su verimliliği, iklim dostu üretim, verim artışı gibi alanlarda hangi somut sonuçları üretmiştir?
“Bilimsel temelli üretim güçlendirilmezse risk büyüyor”
Karal, Türkiye’de tarımsal üretimin geleceği için AR-GE yatırımının stratejik önem taşıdığını belirterek, mevcut düşüş eğiliminin derhal durdurulması gerektiğini vurguladı.
