Sabahın erken saatlerinde bir mahalle esnafının dükkânında yapılan sıradan bir gözlem, sigara bağımlılığının aile bütçesi, çocuklar ve öncelikler üzerindeki sessiz etkisini düşündüren çarpıcı bir tablo ortaya koydu.
Sabahın erken saatlerinde bir esnaf dostuma uğradım. Çaylarımızı içerken dükkâna giren çıkan insanları izlemeye başladım. Çok geçmeden dikkatimi çeken bir ayrıntı oldu.
Kapıdan içeri girenlerin büyük çoğunluğu aynı cümleyi kuruyordu:
"Bir sigara verir misin?"
Yaklaşık bir saat boyunca orada oturdum. Sayısını hatırlayamayacağım kadar çok kişi sigara aldı. Buna karşılık yalnızca bir kişi ekmek, bir kişi yağ, bir kişi de çay aldı.
O an kendi kendime sordum:
Nasıl oldu da sigara, ekmeğin, suyun ve en temel ihtiyaçların önüne geçti?
Esnafa dönüp, "Ben sigarayı hep şöyle düşünüyorum." dedim. "İnsan sabah akşam çalışıyor, emek veriyor, para kazanıyor. Sonra o parayı adeta rulo yapıp ucunu çakmakla yakıyor. Para duman olup havaya karışırken, ömründen de bir parça eksiliyor."
Belki de hayatım boyunca hiç sigara kullanmadığım için bu bağımlılığı tam anlamıyla anlayamayacağım.
Esnafın anlattığı bir olay ise içimi daha da burktu.
"Bazen bir baba geliyor." dedi. "Kendine bir paket, eşine de bir paket sigara alıyor. Yanındaki küçücük çocuğun gözü ise tezgâhtaki çikolataya takılıyor. Çocuk isteyince, 'Olmaz.' diyerek geri çeviriyor. Ama iki paket sigaradan da vazgeçmiyor."
İşte o an anladım ki mesele sadece sigara değil...
Mesele, bağımlılığın bazen bir çocuğun küçücük mutluluğunun bile önüne geçebilmesi.
Sigara sadece ciğerleri yakmıyor. Kimi zaman aile bütçesini, kimi zaman çocukların hayallerini, kimi zaman da yarınlarımızı sessizce tüketiyor.
Dilerim bir gün dükkânlardan en çok yükselen cümle "Bir sigara verir misin?" değil; "Bir ekmek verir misin?", "Bir kitap verir misin?" ya da "Çocuğuma bir çikolata verir misin?" olur.
Çünkü gerçek ihtiyaçlar insanı yaşatır; bağımlılıklar ise fark ettirmeden, yavaş yavaş tüketir.