Türkiye ekonomisinde yaşanan gelişmeler, milyonlarca vatandaşın geçim mücadelesini her geçen gün daha da ağırlaştırıyor. Artan hayat pahalılığı, yükselen gıda ve barınma giderleri, düşük gelirler ve büyüyen borç yükü özellikle dar gelirli vatandaşları zorluyor.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 13 Kasım haftası itibarıyla tüketici kredileri ve bireysel kredi kartı borçlarının toplamı 7,1 trilyon lirayı geçti. Sadece bir haftada söz konusu borçlarda 105,6 milyar liralık artış yaşandı. Bu artışın 70,7 milyar lirası kredi kartlarından kaynaklandı.
Bankaların takibindeki toplam alacakların da ilk kez 1 trilyon lirayı aşması, vatandaşların borç ödeme konusunda yaşadığı sıkıntıları gözler önüne serdi.
EMEKLİNİN GELİRİ AÇLIK SINIRININ ÇOK GERİSİNDE
Ekonomik tablonun en ağır yükünü emekliler ve asgari ücretle çalışanlar taşıyor. TÜRK-İŞ'in ekim ayı araştırmasına göre açlık sınırı 38 bin 24 liraya yükseldi. En düşük emekli aylığı ise 23 bin 552 lirada kaldı.
Buna göre en düşük emekli aylığı, açlık sınırının yalnızca yüzde 61,9'unu karşılayabiliyor. Aradaki 14 bin 472 liralık fark, emeklilerin temel gıda ihtiyaçlarını karşılamakta dahi ne kadar zorlandığını ortaya koyuyor.
Gıda fiyatlarındaki artışa barınma maliyetleri de eklenince hane bütçeleri üzerindeki baskı daha da büyüyor.
İŞSİZLİK 12,5 MİLYONU AŞTI
Ekonomideki olumsuz tablonun bir diğer önemli göstergesi ise işsizlik verileri oldu.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre temmuz-eylül döneminde istihdam bir önceki çeyreğe göre 62 bin kişi azaldı. Dar tanımlı işsiz sayısı ise 46 bin kişilik artışla 2 milyon 870 bine yükseldi.
DİSK Araştırma Merkezi'nin (DİSK-AR) hesaplamalarına göre geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 577 bine ulaştı. Bu rakam, iş aradığı hâlde iş bulamayanların yanı sıra çalışmaya hazır olduğu hâlde iş aramayanları ve daha fazla çalışmak istediği hâlde yeterli iş bulamayanları da kapsıyor.
KAPANAN ŞİRKET SAYISINDA YÜZDE 17 ARTIŞ
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) verileri de iş dünyasındaki sıkıntılara işaret etti.
Ekim ayında kurulan şirket sayısı bir önceki aya göre yüzde 4,7 azalarak 9 bin 56'ya gerilerken, kapanan şirket sayısı yüzde 17 artarak 2 bin 589'a yükseldi.
Sanayide yatırım ve istihdam beklentilerindeki zayıflama da dikkat çekti. Merkez Bankası'nın kasım ayı reel kesim güven endeksi verilerinde gelecek üç aylık döneme ilişkin istihdam ve yatırım harcamaları beklentilerinde azalış öngörenlerin ağırlık kazandığı görüldü.
ÇİFTÇİNİN MALİYETİ ARTIYOR, MUTFAKTA YANGIN BÜYÜYOR
Ekonomik sıkıntılar tarım sektöründe de etkisini gösteriyor. TÜİK'in eylül ayı verilerine göre tarımsal girdi fiyatları yıllık yüzde 32,36, aylık yüzde 3,78 arttı. Enerji ve yağlayıcılar grubundaki yıllık artış ise yüzde 53,38 olarak kaydedildi.
Üretim maliyetlerindeki yükseliş, çiftçinin üzerindeki ekonomik yükü artırırken tüketiciye ulaşan gıda fiyatları üzerindeki baskıyı da büyütüyor.
TÜKETİCİ GÜVENİNDE OLUMSUZ TABLO SÜRÜYOR
TÜİK tarafından açıklanan kasım ayı tüketici güven endeksi, ekimdeki 84,8 seviyesinden yüzde 2,4 artışla 86,8'e yükseldi. Ancak endeksin 100 puanın altında kalması tüketici güvenindeki olumsuz görünümün devam ettiğini gösterdi.
Mevcut dönemde hanenin maddi durumu endeksi 68,4 seviyesinde kalırken gelecek 12 aya ilişkin maddi durum beklentisi 89,4 olarak açıklandı.
EKONOMİK TABLO VATANDAŞIN GEÇİM MÜCADELESİNİ AĞIRLAŞTIRIYOR
Borçlulukta yaşanan artış, milyonlarca kişilik geniş tanımlı işsizlik, kapanan şirketler ve yükselen üretim maliyetleri Türkiye ekonomisindeki sorunların farklı alanlarda kendisini gösterdiğini ortaya koyuyor.
Gelirleri temel ihtiyaçlarını karşılamaya yetmeyen vatandaşlar kredi kartlarına ve tüketici kredilerine yönelirken, emekliler ve dar gelirli aileler artan yaşam maliyetleri karşısında geçim mücadelesi veriyor.
Ortaya çıkan veriler, ekonomik iyileşmenin vatandaşın günlük yaşamına ne ölçüde yansıdığı ve gelir dağılımındaki sorunların nasıl çözüleceği tartışmalarını yeniden gündeme taşıyor.