Gazze’deki soykırıma rağmen Türkiye’nin İsrail ile ticaret ilişkileri tartışma konusu olmaya devam ediyor. 3 Mayıs 2024'te Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail ile ticaretin sonlandırıldığını açıklamıştı. Ancak bu yasağa rağmen bazı Türk şirketlerinin İsrail ile doğrudan ticaret yapmayı sürdürdüğü iddiaları ortaya çıktı.
İÇDAŞ’ın İsrail’e Yaptığı Sevkiyat
MÜSİAD üyesi İÇDAŞ şirketinin 10 Eylül 2024 tarihinde Çanakkale Limanı’ndan hareket eden çelik ve çimento yüklü gemisinin Haifa Limanı’na ulaştığı belirlendi. Araştırmacı Naim Eyyübi, bu sevkiyatın, Gazze’de ateşkes sağlanmadan önce gerçekleştirildiğini ve bu durumun 3 Mayıs'ta açıklanan ticaret yasağına aykırı olduğunu vurguladı. Eyyübi, ayrıca yasak öncesinde İÇDAŞ’ın İsrail'deki çelik ihtiyacının yüzde 65'ini karşıladığını ifade etti.
Ticaretin Devamı ve Kamuoyu Tepkisi
Gazze’deki soykırıma karşı dünya genelinde boykot ve eylemler düzenlenirken, Türkiye’nin bu konuda ne kadar etkili olduğu sorgulanıyor. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ticaretin yeniden başlamayacağına dair açıklamalar yapmıştı. Ancak, bu açıklamalarla çelişen gelişmeler, Türkiye'den İsrail’e gönderilen ticari gemilerle ilgili şüpheleri artırdı.
Gemilerin Rotası ve Ticaretin Yasal Durumu
Ağustos ayında, Türkiye limanlarından İsrail’e doğru hareket eden toplamda altı gemi olduğu belirtiliyor. Mersin, Tuzla, Çanakkale, Bartın, Hatay ve Kocaeli limanlarından hareket eden bu gemilerden bazıları, yüklerini gizli tutarak Haifa Limanı’na ulaştı. Bu durum, ticaret yasağının uygulamada ne kadar etkili olduğuna dair soru işaretleri doğuruyor.
Filistin’e Gönderilen Malzemeler ve İnsan Hakları
Filistin’e gönderilen malzemeler arasında, çelik, çimento, dikenli tel ve diğer ürünler yer alıyor. Eyyübi, bu ürünlerin Filistin halkı için uygun olmadığını ve İsrail tarafından kullanıldığını belirtti. Ayrıca, Ceyhan Limanı’ndan İsrail’e petrol sevkiyatının devam ettiği iddia ediliyor. Bu durum, özel şirketlerin ve devletin ticaret politikaları arasındaki etkileşimi sorguluyor.
İzinler ve Devletin Rolü
Eyyübi, Türkiye limanlarından çıkan her geminin Ulaştırma Bakanlığı tarafından izin verilmesi gerektiğini vurguladı. Şu anda insani yardım gemilerinin çıkış izni beklemesi, ticaretin düzenlenmesinde devletin rolüne dair soru işaretleri doğuruyor.
Sonuç olarak, Türkiye’nin İsrail ile ticaretin yasaklanıp yasaklanmadığına dair açıklamalar, uygulamadaki gerçeklerle çelişiyor gibi görünüyor. Bu durum, hem kamuoyunda hem de uluslararası platformlarda tartışmalara neden oluyor.